Roosjen en Kroese leggen het verdwijnende Hindeloopen vast, 1855
In 1855 verscheen Merkwaardigheden van Hindeloopen . De Hindeloopers S.O. Roosjen en N.D. Kroese werkten daarvoor samen met de Leeuwarder oudheidkundige Wopke Eekhoff. Roosjen was bakker, Kroese onderwijzer. Zij kenden de plaatselijke wereld van dichtbij en wilden gewoonten vastleggen die in hun eigen tijd al snel verdwenen.
Waarom zij het boek maakten
Rond 1850 verdwenen oude interieurs, kledingstukken en gebruiken snel uit het dagelijkse leven. De auteurs klaagden over toenemende gelijkvormigheid. Eekhoff schreef dat er al veel onjuiste verhalen over Hindeloopen in omloop waren en wilde betrouwbaarder gegevens verzamelen.
De buitenkamer of pronkkamer
Een belangrijk deel van het boek gaat over het huisraad en de inrichting van de zogenoemde buitenkamer: de pronkkamer van het huis. De auteurs beschreven meubels, beschilderd houtwerk, textiel en de manier waarop kostbare voorwerpen werden getoond. Zulke kamers waren vooral een uitdrukking van welvaart; het gewone dagelijkse werk speelde zich voor een groot deel elders in huis af.
Kleding rond 1850.
Vrouwen hielden het huishouden gaande
De schrijvers verbonden de opvallende huiscultuur met de zeevaart. Veel mannen waren grote delen van het jaar op zee. Vrouwen bepaalden daardoor sterk hoe het huishouden werd ingericht en hoe kleding en huisraad werden bewaard en gebruikt. Dat is hun negentiende-eeuwse verklaring; het boek moet ook als product van zijn eigen tijd worden gelezen.
Kleding, vrijen en trouwen
De publicatie behandelt uitvoerig de Hindelooper klederdracht en gebruiken rond verkering en huwelijk. Kleding maakte leeftijd, levensfase en gelegenheid zichtbaar. Het boek beschreef deze regels juist omdat de traditionele dracht in 1855 al terrein verloor.
Pinksterkronen
Een van de beschreven gebruiken waren Pinksterkronen. In de week vóór Pinksteren maakten meisjes kronen van hoepels. Zij versierden die met gekleurd papier, vlaggetjes en slingers waarin onder meer uitgeblazen eierschalen waren verwerkt. De kronen maakten van het feest letterlijk iets dat in straat en huis zichtbaar was.
Woning rond 1877.
Overlijden en begraven
Ook gebruiken rond sterven en begraven kregen een plaats. Daarmee legden Roosjen en Kroese niet alleen feestelijke folklore vast, maar ook de vaste rituelen waarmee families en buren met een overlijden omgingen.
Een bron uit 1855, geen foto van de 18de eeuw
De auteurs kenden oude Hindelooper tradities van dichtbij, maar schreven in 1855 over een wereld die deels al verdwenen was. Hun boek is daarom bijzonder waardevol, maar niet ieder beschreven gebruik kan zonder meer op elk gezin of op iedere eerdere eeuw worden toegepast.
In beeld
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.