Catharina Schrader in Dokkum: de eerste maanden van 1696

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij kwam eind 1695 naar Dokkum .

Een nieuwe praktijk in Dokkum

Catharina begon in Dokkum als weduwe met zes kinderen. Catharina woonde aan de Hogepol en had daar een huis. De verhuizing van het dorp Hallum naar de stad Dokkum gaf haar kinderen de mogelijkheid de Latijnse School te bezoeken. Haar register laat meteen zien dat zij bij allerlei Dokkumer gezinnen kwam: wevers, schippers, timmerlieden, bakkers, molenaars en ook bij de vrouw van een predikant.

16 februari 1696: naast het Weeshuis

Op 16 februari werd Catharina gehaald bij Catarina, de vrouw van timmerman Kornelis. Zij noteerde de plaats nauwkeurig: naast het Weeshuis. Catarina kreeg een dochter. Catharina schreef geen complicaties, andere aanwezigen of bijzondere behandeling op. Moeder en kind maakten het goed. Zij ontving één gulden en veertien stuivers.

12 en 13 maart: Barber Bonteko

Catharina werd gehaald bij Barber, de vrouw van schipper Bonteko, die zij in een tweede notitie Kurt Bonteko noemt. Het vruchtwater stond al hoog, maar Catharina kon aanvankelijk niet goed voelen hoe het kind lag. Toen de vliezen braken kwam er veel dik en troebel vruchtwater.

Daarna voelde zij eerst het achterwerk van de baby en vervolgens de zijde en een schouder van het kind. Zij zocht de voeten en kreeg die met grote moeite naar beneden. Het kind bleef daarna met de kin bij het schaambeen vastzitten. In haar korte registerversie schreef zij bovendien dat de geboorteopening zich om de hals sloot.

In haar latere Memoires kwam zij op deze bevalling terug. Ze herinnerde zich vooral hoe zwaar het was. Uiteindelijk bleven moeder en kind in leven. De ervaring maakte zoveel indruk dat zij haar aantekening besloot met een gebed om voortaan voor zulke ongelukkige geboorten bewaard te blijven. Haar betaling was twee gulden en tien stuivers.

1 april: Trintie na negen weken zonder vruchtwater

Bij Trintie, de vrouw van bakker Clas, was Catharina al negen weken eerder geweest toen het vruchtwater was weggelopen. Daarna was zij er nog verschillende keren terug geweest. Op 1 april begon een zware bevalling die een hele dag duurde. Het kind zat volgens Catharina vast bij het schaambeen. Uiteindelijk werd een grote dochter geboren en liep alles goed af. Catharina ontving drie gulden.

9 april: bij dominee Kroll op de Jauwer

Op 9 april werd Catharina op de Jauwer bij de vrouw van dominee Kroll gehaald. Zij kreeg een dochter. De nageboorte kwam niet vanzelf. Catharina moest die met haar vakkennis verwijderen. Daarna ging het goed. De betaling van vijf gulden en twaalf stuivers was duidelijk hoger dan bij veel ambachtsgezinnen.

14 april: een boerenvrouw die voor zaken in Dokkum was

Op 14 april werd Catharina naar Douwe Kemer gehaald. Daar verbleef Grittie, de vrouw van Douwe Ysses. Zij was van buiten de stad naar Dokkum gekomen voor handel of zaken en raakte daar in barensnood.

Catharina noteerde bovendien dat Gritties man, Douwe Ysses, “aan de andere kant Aalsem” woonde: aan de andere kant van Aalsum. Dat verklaart waarom zij Grittie als een vrouw van buiten de stad beschreef.

Binnen een half uur na Catharina's komst werd een zoon geboren. Met de nageboorte had zij veel werk, maar ook dat liep goed af. Op de derde dag vertrok Grittie alweer. Catharina ontving twee gulden en zestien stuivers. Het is een van de gevallen waarin haar register laat zien dat ook vrouwen die slechts tijdelijk in Dokkum verbleven bij haar terechtkwamen.

10 juni: Meynauw en een zeer vreemde miskraam

Op 10 juni werd Catharina bij Meynauw gehaald, de vrouw van metselaar Derck. Haar korte beschrijving is uitzonderlijk. Catharina schreef dat Meynauw beviel van iets dat volgens haar leek op een mol en een vis. Daarna verduidelijkte zij die vergelijking nog met de woorden: sijnde een slieye off een muythont — volgens haar leek het dus op een slij of modderkruiper en op een muithond.

Daarbij kreeg Meynauw een zware bloeding. Catharina schreef onmiddellijk: Godet beware mij vor sulcke ontmottinge. In modern Nederlands: God beware mij voor zulke ontmoetingen. Zij ontving één gulden en acht stuivers.

Diezelfde nacht: Anna Russ op de Zuider Singel

In de nacht van dezelfde dag werd Catharina op de Zuider Singel bij Anna Russ gehaald. Zij verloor een zwangerschap van ongeveer drie maanden. Meer bijzonderheden schreef Catharina niet op. Haar betaling bedroeg twaalf stuivers.

14 juni: Maryke, vrouw van molenaar Jackop

Vier dagen later kwam zij bij Maryke, de vrouw van molenaar Jackop. Het kind lag met het achterwerk voor. Catharina draaide het kind en bracht het in een betere positie voor de geboorte. Zij noemde het een zeer zware bevalling. Moeder en kind overleefden. Ook hier eindigde zij met de wens voor zulke moeilijke geboorten bewaard te blijven. Zij kreeg twee gulden en tien stuivers.

Lees ook andere verhalen uit Catharina’s praktijk.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.