Catharina Schrader in Dokkum, 1699: van september tot december

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij woonde en werkte in deze jaren in Dokkum .

16 september 1699: Gatzke, soldatenvrouw en wolnaaister

Gatzke was de vrouw van soldaat Jan Geritz en werkte zelf als wolnaaister. Zij kreeg een zoon na een zware bevalling . De baby was dood en zwaar. Catharina schreef dat zij het kind met alle gewelt — met alle kracht — uit de vrouw moest halen.

Gatzke herstelde daarna goed, maar kon aanvankelijk haar urine niet ophouden. Catharina schreef dat dit vervolgens door Gods goedheid vanzelf weer verbeterde. In de korte registeraantekening voegde zij eraan toe dat er bijna geen hoop op een natuurlijke geboorte was geweest.

24 september: Grittie en vroedvrouw Saackie

Bij Grittie, de vrouw van Clas Liewes en zelf linnennaaister, was vroedvrouw Saackie al de hele dag bezig geweest om de baby te draaien. Volgens Catharina wist Saackie niet hoe zij verder moest.

De baby lag zeer ingewikkeld: een hand en een voet kwamen naar voren en de andere voet lag om de hals. Bovendien hing de navelstreng buiten de geboorteopening. Catharina moest Grittie op het hooft laten sacken — met het hoofd omlaag laten zakken — om de baby te kunnen draaien. Met grote moeite lukte dat.

Binnen ongeveer een kwartier werd het kind geboren. Het was overleden. Catharina schreef dat dit kwam doordat de navelstreng buiten het lichaam had gehangen. Grittie zelf maakte het goed. Catharina eindigde met dank aan God.

4 oktober: Hilltie, vrouw van stadsroeper Pitter Ludema

Deze geboorte bleef Catharina zo sterk bij dat zij haar later opnieuw in haar Memoires beschreef. De baby veranderde voortdurend van ligging. Catharina schreef dat de ogen telkens voor de geboorteopening verschenen en dat de baby een ogenblik later alweer anders lag: dan goed, dan meteen weer verkeerd. Het was of het vlog int ligam — het was alsof het kind in het lichaam vloog. Zij voegde eraan toe dat zij nog nooit zo'n geboorte had meegemaakt.

Hilltie was volgens Catharina erg ongeduldig. Drie keer liet Catharina haar met het hoofd omlaag brengen om de baby van achteren te kunnen keren. Zodra Hilltie weer in haar gewone houding zat, lag het kind alweer verkeerd.

Uiteindelijk moest Catharina zelf staande en voorovergebogen werken om de baby van achteren naar buiten te halen. Ze had bijna niet gedacht dat het kind nog levend geboren kon worden. Toch overleefde de baby. Moeder en kind waren daarna volgens haar frys en wel — gezond en wel.

Catharina probeerde de zaak op een gegeven moment over te geven, maar het gezin wilde haar niet laten gaan. Zij schreef dat men de deur op slot hield en dat zij moest blijven. Ze eindigde haar herinnering met: O Heere, bewar alle menssen — o Heer, bewaar alle mensen.

28 november: Kincke op de Vetse

Bij Kincke, de vrouw van schoenmaker Egbert, werd een dochter geboren. Catharina schreef dat Kincke bij de geboorte ernstig inscheurde: Schörde har helle nota bena op — zij scheurde bijna helemaal open.

Kincke overleed later, maar Catharina schreef nadrukkelijk dat dit niet aan de scheur lag. Volgens haar was die rond de tiende dag alweer genezen. Daarna kreeg Kincke een plotselinge aanval en stierf.

29 december: Elske zegt anderhalf jaar zwanger te zijn geweest

Aan het einde van het jaar hielp Catharina Elske, de vrouw van pompmaker Nanne. Elske zei dat zij het kind anderhalf jaar had gedragen. Catharina noteerde daar meteen bij: twelck ick nit gelof — wat ik niet geloof. De geboorte van een zoon verliep goed. Catharina ontving zestien stuivers.

109 vrouwen in 1699

Aan het eind van haar register noteerde Catharina dat zij in 1699 bij 109 vrouwen was geweest.

Lees ook andere verhalen uit Catharina’s praktijk.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.