Catharina Schrader in Dokkum, 1700

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij woonde en werkte in deze jaren in Dokkum .

12 maart: Jancke, vrouw van brouwer Doytse

Jancke was al twee dagen door een meester geholpen. Catharina noemt daarbij meester Van den Berg. Er was geen ontsluiting. Uiteindelijk moest een andere meester haar met instrumenten verlossen. Het kind was overleden.

Catharina schreef nog dat de baby bij het gebruik van de instrumenten niet was verminkt. Haar precieze formulering over het hoofd is in de transcriptie moeilijk te duiden, daarom is die niet verder ingevuld. Zij noteerde vier gulden.

12 maart: de vrouw van scholapper Jackop Filltie

Diezelfde dag kwam Catharina bij de vrouw van Jackop Filltie. De baby lag met de rug naar de geboorteopening en er was geen ontsluiting. In haar latere Memoires beschreef Catharina precies wat zij deed.

Zij gebruikte een warme behandeling met een baet van moederkruden — een bad of warme stoving met zogenaamde moederkruiden — om het weefsel zachter en soepeler te maken. Daarna draaide zij de baby.

De baby werd dubbelgevouwen met het achterwerk geboren en was bijna dood. Toch kwam het kind weer bij. Catharina schreef dat het daarna goed ging met moeder en kind. Zij ontving één gulden en tien stuivers.

13 maart: Gebke op de Oostersingel

Een dag later werd Catharina op de Oostersingel gehaald bij Gebke, de vrouw van verver en garentwijnder Jackop Evers. Het vruchtwater was al weg en een armpje van de baby lag buiten de geboorteopening. Ook de navelstreng was naar buiten gekomen.

Catharina draaide de baby snel en haalde hem naar buiten. Daarna leek het kind dood. In haar Memoires schreef zij dat het wel een uur duurde voordat men met alle midelen het leven konde tobrengen — met alle mogelijke middelen het leven weer in het kind kon krijgen.

Het lukte. Moeder en kind maakten het daarna goed. Catharina schreef dat de toestand van de baby door de uitgezakte navelstreng was veroorzaakt. In haar register noteerde zij drie gulden en drie stuivers.

30 juli: Tetie, vrouw van een trekschipper

Tetie, de vrouw van trekschipper Lywe Dauwes, kreeg een zoon. De bevalling ging moeilijk. Catharina schreef dat een dokter tegen Tetie had gezegd dat zij twee vliegers bij zich had. Wat daarmee precies werd bedoeld is uit deze notitie niet duidelijk.

Catharina vond dat Tetie geen ontsluiting had en schreef in haar Memoires bovendien dat zij al op leeftijd was. Zij liet haar daarom van onderen verwarmen met moederkruiden om de geboorteweg zachter en soepeler te maken. Daarna hielp zij haar aan een levende zoon. Over de voorspelde “twee vliegers” schreef Catharina dat zij er niets van had aangetroffen. Zij noteerde drie gulden.

31 juli: Rimke en Jackop Dorenrip

Rimke kreeg een dochter. Catharina noteerde daarbij uitdrukkelijk dat Rimke en Jackop Dorenrip niet getrouwd waren. Zij ontving twee gulden en één stuiver.

4 september: buiten de Hanspoort

Buiten de Hanspoort werd Catharina bij Auwkie, de vrouw van molenaar Teipke, gehaald. Zij verloor een kleine vrucht. Volgens Catharina had de toestand al ongeveer acht weken geduurd, met voortdurend vochtverlies en barensweeën. Zij schreef dat zij de ontsluiting volledig zelf moest maken. Haar betaling was twee gulden.

Verder lezen

← Dokkum 1699 – deel 2

Dokkum 1701 – deel 1 →

Achtergrond: bevalling en kraamzorg in Friesland

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.