Catharina Schrader in Dokkum, 1701 – deel 1

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

Van de vele bevallingen uit 1701 zijn hier alleen gevallen opgenomen waarin Catharina meer over de mensen, de omstandigheden of haar eigen handelen vertelt.

23 maart: Hincke na langdurige hulp van vroedvrouw Saekie

Catharina werd gehaald bij Hincke, de vrouw van Liewe Backer. Vroedvrouw Saekie was al lange tijd bij de barende vrouw. Toen Catharina kwam, lag het kind met de buik naar de geboorteopening en staken beide handjes naar buiten. Het kind zat diep vast en was al overleden.

Catharina kon de voeten aanvankelijk niet bereiken. Zij liet Hincke voorover met het hoofd naar beneden brengen. Met grote moeite kreeg zij één voet te pakken en bond daar een band omheen. Daarna bracht zij Hincke weer in haar vorige houding. Toen Catharina aan de voet trok, gleden de armpjes volgens haar vanzelf terug naar binnen. Zij kon het kind vervolgens halen.

Ook de nageboorte zat zeer vast. Hincke herstelde. Catharina sloot haar herinnering af met: O seer sware reys — een zeer zware bevalling. Zij noteerde twee gulden en twee stuivers.

20 april: een onbekende vrouw uit Gulik

In april kwam een vrouw uit de stad Gulik naar Dokkum. Zij vertelde dat zij de vrouw was van de secretaris van de koning van Denemarken. Catharina hielp haar bij de geboorte van een zoon.

Het opvallendste detail komt daarna. Catharina schreef dat zij het kind zelf ten doop hield. De jongen kreeg de naam Jackop. Over de bevalling zelf noteerde zij geen complicaties. Haar betaling bedroeg negen gulden en zestien stuivers.

24 april: een vrouw uit Strobos komt met het Harlinger schip

Vier dagen later werd Catharina naar de brouwer Tonis Curtz geroepen. Daar verbleef een vrouw uit Strobos die met het Harlinger schip in Dokkum was aangekomen. Zij beviel er van een zoon.

Catharina vertelt niet waarom de vrouw in Dokkum was of of de bevalling tijdens haar reis begon. Catharina noteerde niet waarom de vrouw naar Dokkum reisde of waar zij na de bevalling verbleef.

2 mei: bevallen in Catharina's eigen huis

Lisabet Dhrooge, de vrouw van blikslager Arnoldus Dhrooge uit Leeuwarden, kwam in Dokkum in het kraambed. Catharina nam haar in haar eigen huis op. Daar werd een dochter geboren.

De bevalling vond in Catharina’s eigen woning plaats. Zij ontving twee gulden en tien stuivers.

22 mei: een vader die zijn pasgeboren zoon niet wilde

Buiten de Hanspoort hielp Catharina Siwke, de vrouw van schoenmaker Derck, bij de geboorte van een zoon. Over de bevalling zelf schreef zij niets bijzonders. Wel noteerde zij iets uitzonderlijks over het gezin: het kind was bij zijn vader nit angenam — niet welkom — en hij wilde het kind volgens Catharina te kort don , kwaad doen.

Catharina vertelt niet wat er daarna gebeurde. Zij noteerde drie gulden voor de bevalling.

2 juli: Grittie buiten de Hanspoort

Bij Grittie, de vrouw van smid Jybele buiten de Hanspoort, was het vruchtwater vroeg gebroken. Het kind lag hoog en de bevalling duurde lang. Er was nauwelijks ruimte in de geboorteweg. Catharina beschreef hoe spieren en bekken haar hand sterk beklemden en het hoofd van het kind door de druk plat werd geperst.

Grittie raakte uitgeput. Een arm van het inmiddels overleden kind kwam naar buiten. Catharina besloot het kind te keren. Zij zocht de voeten, haalde het kind daarmee naar beneden en bracht een dode dochter ter wereld. In haar Memoires schreef zij dat zij en Grittie het beiden zeer zwaar hadden. De moeder overleefde.

Over moeilijke liggingen, keren en andere problemen tijdens een bevalling staat meer op Bevalling en kraamzorg in Friesland .

Verder lezen

← Dokkum 1700

Dokkum 1701 – deel 2 →

Achtergrond: bevalling en kraamzorg in Friesland

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.