Catharina Schrader in Dokkum, 1701 – deel 2

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

In de tweede helft van 1701 beschreef Catharina vooral enkele zeer zware gevallen uitvoerig. Zij noteerde wie al bij de vrouw was geweest, hoe het kind lag, welke ingrepen nodig waren en hoe moeder en kind eraan toe waren.

Rinck Eckes' vrouw Hyllti: telkens opnieuw zwaar bloedverlies

Catharina was verschillende keren geroepen bij Hyllti, de vrouw van koopman Rinck Eckes. De vrouw verloor veel bloed zonder dat de bevalling begon. Catharina schreef ook dat haar lichaam sterk met vocht was opgezet. Omdat er nog geen weeën waren, werd een dokter gehaald.

Later werd Catharina opnieuw geroepen. Zij trof Hyllti zeer verzwakt aan, terwijl zij opnieuw hevig bloedde. In haar latere herinnering schreef Catharina dat de vrouw met de dood worstelde. Nu kwamen er wel weeën. Catharina zei dat de vrouw verlost moest worden.

Bij inwendig onderzoek voelde zij dat de nageboorte vóór het kind bij de uitgang lag. In haar eerste aantekening schreef zij dat die daar vastgegroeid zat en dat zij zoiets nog nooit had meegemaakt of zelfs had horen beschrijven. Zij maakte de nageboorte met haar vingers los. Daarna bleek het kind dwars te liggen. Het was al overleden. Catharina keerde het en haalde het met grote moeite aan de voeten naar buiten.

In haar register noteerde Catharina dat Hyllti ongeveer een half uur later stierf. In haar latere herinnering schreef zij dat dit ongeveer een uur later gebeurde, in aanwezigheid van al haar familie en terwijl Hyllti nog helder bij bewustzijn was. Catharina voegde eraan toe dat de vrouw bij zo'n zware bloeding eerder verlost had moeten worden. Voor haar eigen hulp noteerde zij twee gulden en tien stuivers.

De verloskundige G.J. Kloosterman duidde dit later als een volledige voorliggende placenta, tegenwoordig placenta praevia genoemd. Een korte uitleg over zulke bloedingen staat op Bevalling en kraamzorg in Friesland .

7 september: Duttie, twee dokters en meester Pitter

Duttie was de vrouw van bakker Klas Jellerda. Zij was al twee etmalen bezig met de bevalling. Eerst had zij weinig weeën, daarna werden die zwaar. Het vruchtwater was al weg voordat Catharina kwam. Het kind lag met het hoofd naar de geboorteopening, maar zat vast.

Catharina schreef dat zij met haar eigen middelen niet verder kon. Er waren twee dokters aanwezig en meester Pitter werd erbij gehaald. Hij was een vroedmeester: een man die bij zeer moeilijke bevallingen met instrumenten kon ingrijpen. Het kind moest uiteindelijk met instrumenten worden gehaald. Catharina noteerde niet duidelijk hoe het daarna met moeder en kind ging. Zij ontving zes gulden.

Meer over vroedmeesters en instrumenten staat op Bevalling en kraamzorg in Friesland .

11 december: na een miskraam bleef de nageboorte achter

Buiten de Woudpoort werd Catharina gehaald bij de vrouw van Jan de bakker. De vrouw had een miskraam gehad. De nageboorte bleef in haar lichaam achter en Catharina schreef dat zij daar veel door leed.

Pas na veertien dagen werd de nageboorte uitgedreven. De vrouw was toen zeer zwak. Catharina vermeldde niet welk middel daarvoor was gebruikt. Voor haar hulp noteerde zij twee gulden.

Verder lezen

← Dokkum 1701 – deel 1

Dokkum 1703 →

Achtergrond: bevalling en kraamzorg in Friesland

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.