Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

21 april 1734: Catharina Faber bij de slachter op De Streek

Op 21 april 1734 werd Catharina Schrader geroepen bij een vrouw die zij Catharina noemt. Zij was een dochter van Hinne Faber. De bevalling vond plaats bij Anderis, slachter op De Streek. Daarmee bewaart de notitie niet alleen een familieverband, maar ook een concreet stukje Dokkum: een slachtersgezin op De Streek.

Catharina Schrader trof een moeilijke situatie aan. Zij schreef dat de baarmoeder scheef stond en dat het kind vast in de zijkant zat. Het kostte haar veel kracht om het kind los te krijgen. Haar woorden zijn uitzonderlijk sterk: zij schreef dat zij daarbij “boven mijn naetur” moest werken, dus boven haar gewone lichamelijke kracht. Zij noemde het een zeer zware bevalling.

Toch eindigde de gebeurtenis goed. Moeder en kind waren na afloop in leven. Schrader sloot af met een dankgebed.

Vier jaar later opnieuw dezelfde vrouw

Op 21 april 1738 werd Schrader opnieuw buiten de Hanspoort geroepen bij Anderis de slachter. Nu noemt zij de vrouw duidelijk Catharina Faber. De overeenkomst in naam, vader en huishouden maakt duidelijk dat het om dezelfde vrouw gaat als in 1734.

Deze tweede bevalling duurde volgens Schrader ongeveer zes uur. Het kind zat opnieuw in de zijkant vast. Zij schreef dat het hoofd zwaar misvormd was en dat zij opnieuw zeer veel werk had om het kind geboren te laten worden. Voor de moeder liep het uiteindelijk goed af. Schrader noteerde dat zij een gezonde kraamtijd had.

Kraamzorg rond 1714.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Het kind leefde nog drie uur. Schrader beschreef korte armen, afwijkende handen en benen en afwijkende geslachtsdelen. Zij noteerde die lichamelijke kenmerken rechtstreeks en zonder de moderne medische termen die wij daarvoor zouden gebruiken.

In haar latere herinnering was Catharina nog explicieter over het kind: zij schreef “gen schaameldellen”, dus dat zij geen uitwendige geslachtsdelen waarnam. Ook noemde zij de handen “wonderlick” en schreef zij dat de benen niet goed gevormd waren.

Na deze tweede gebeurtenis voegde zij een belangrijk familiegegeven toe: de vrouw had volgens haar altijd zulke zware bevallingen. Voor Schraders tijd was Catharina Faber al eens door een mannelijke verloskundige geholpen. Daarna had Schrader haar, naar eigen zeggen, steeds bijgestaan.

De twee notities samen geven daardoor meer dan een medische geschiedenis. Ze laten zien dat dezelfde vroedvrouw jarenlang bij één vrouw terugkwam, dat een slachtersgezin buiten of bij de Hanspoort tot haar vaste kring kon behoren en dat specialistische hulp al vóór Schraders betrokkenheid nodig was geweest.

De Hanspoort en De Streek hoorden bij het dagelijkse stadslandschap van Dokkum in de 18de eeuw . Zulke plaatsaanduidingen maken het mogelijk haar praktijk veel concreter in de stad te volgen.

Overzicht Catharina Schrader

Woning rond 1715.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.