Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een Friese schuit wordt gebruikt voor vervoer en werk. Waterwegen speelden een grote rol in het dagelijkse verkeer rond Dokkum.
Lees meer over schippers en scheepsvolk .

13 oktober 1731: drie etmalen bij de vrouw van een schuitevaarder

Op vrijdagavond 13 oktober 1731 werd Catharina gehaald bij Bauwkie, de vrouw van Jan Lambers. Catharina noemde hem “schuytevarder”: schuitevaarder. Daarmee plaatste ze het gezin midden in een wereld waarin vervoer over water een belangrijk deel van het dagelijks leven en de handel vormde.

Deze keer bleef ze uitzonderlijk lang. Ze schreef dat zij tot maandagochtend met Bauwkie bezig was. In totaal duurde de bevalling drie etmalen. Catharina probeerde gedurende die tijd “alle midelen” die haar ter beschikking stonden, maar kwam uiteindelijk tot de conclusie dat zij de geboorte zelf niet kon voltooien.

Daarop werd Frans Bergen ingeschakeld. Hij was een heelmeester die Catharina vaker als vroedmeester bij zeer moeilijke bevallingen liet komen. Een vroedmeester was een man met chirurgische ervaring die vooral werd geroepen wanneer een gewone bevalling niet meer lukte en instrumenten nodig konden zijn.

Kraamzorg rond 1715.

Een Friese schuit wordt gebruikt voor vervoer en werk. Waterwegen speelden een grote rol in het dagelijkse verkeer rond Dokkum.
Lees meer over schippers en scheepsvolk .

Het kind zat volgens Catharina met een elleboog achter het schaambeen vast. Frans Bergen moest uiteindelijk zeer ingrijpend handelen. Catharina schreef dat de arm gebroken en het hoofd geopend moest worden om het kind te kunnen verwijderen. De dochter was overleden. Direct na de bevalling leek Bauwkie zich aanvankelijk redelijk te herstellen. In haar latere uitgebreidere herinnering schreef Catharina echter dat Bauwkie enkele dagen daarna hevige pijn in de buik en diarree kreeg. Op de twaalfde dag na de bevalling stierf zij.

De duur van het hele gebeuren is opvallend precies uit haar aantekening te volgen: vrijdagavond werd ze gehaald, maandagmorgen was het voorbij. In zo’n notitie zien we niet alleen de medische noodsituatie, maar ook hoeveel tijd een vroedvrouw soms in één huishouden doorbracht. Drie dagen en nachten kon één geval een groot deel van haar werk en aandacht opeisen.

Ook Jans beroep geeft de gebeurtenis een plaats in de stad. Schuitevaarders vervoerden mensen en goederen over de vele waterverbindingen van Friesland. Dokkum was nauw verbonden met die waterwegen. Catharina kwam in haar praktijk dan ook geregeld bij schippers, schuitmakers en andere gezinnen die van de scheepvaart leefden. Een voorbeeld is haar bezoek in 1730 aan de vrouw van een schuitmaker op de Kleine Helling .

• De vrouw van een schuitmaker op de Kleine Helling

Voor deze langdurige en moeilijke bevalling noteerde Catharina zes gulden. Daarna schreef zij een korte bede dat God haar in de toekomst voor zulke gebeurtenissen zou bewaren.

Overzicht Catharina Schrader

Kraamzorg rond 1715.

Een Friese schuit wordt gebruikt voor vervoer en werk. Waterwegen speelden een grote rol in het dagelijkse verkeer rond Dokkum.
Lees meer over schippers en scheepsvolk .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.