Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

De vrouw van secretaris Sevensma (1741)

Op woensdagavond 5 januari 1741 werd Catharina geroepen bij Pittie Bochetsius, de vrouw van secretaris Sevensma. Catharina was inmiddels 84 jaar. Zij schreef niet alleen de bevalling op, maar bleef in haar aantekening ook volgen wat er in de dagen daarna met Pittie gebeurde.

Pittie had eerst een zware bloeding gehad. Die stopte en volgens Catharina sliep zij die nacht redelijk goed. De volgende ochtend kreeg zij pijn. In de loop van de dag werden dit weeën. Catharina werd na de middag gehaald en hielp haar kort daarna bij de geboorte.

Een kind van zeven maanden

Het kind was ongeveer zeven maanden gedragen en werd dood geboren. Pittie vertelde dat zij het kind al drie dagen niet meer had voelen bewegen. Catharina noteerde dat dit haar vierde miskraam was, naast een eerder doodgeboren voldragen kind.

Kraamzorg rond 1720.

Kraamzorg rond 1720.

Catharina Geertruida Schrader als vroedvrouw in Dokkum, rond 1720.
Lees meer over bevalling en kraamzorg

Negen dagen zonder slaap

De dag na de bevalling kreeg Pittie koorts. Daarna raakte zij volgens Catharina ernstig verward. Zij beschrijft geroep en geraas en schrijft dat Pittie negen dagen niet sliep.

Catharina kon op dat moment niet zeggen hoe het zou aflopen. Zij schreef: “Wat de Heere verder geven will, moet de tit leeren.” In modern Nederlands: wat er verder zou gebeuren, moest de tijd leren.

Op de tiende dag overleed Pittie. Catharina voegde eraan toe dat zij stierf zonder weer bij kennis te zijn gekomen.

Pitties echtgenoot was secretaris Sevensma. Catharina plaatste de gebeurtenis daarmee in het huishouden van een stedelijke functionaris.

Overzicht Catharina Schrader

Friese stad rond 1715.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Verder kijken

Dokkum op de actuele kaart.

Dokkum rond 1710.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Verder lezen

Bevallen en kraamzorg in Friesland

Gezondheidszorg in Friesland

Catharina Schrader: leven en werk

Woning rond 1715.

Woning rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Een vroedvrouw is 's nachts met een lantaarn onderweg, rond 1715.
Lees meer over bevalling en kraamzorg

Kraamzorg rond 1715.
Kraamzorg rond 1715.

Dagelijks leven

Bronnen

Oorspronkelijke aantekening van Catharina Schrader, 5 januari 1741, geval 2992; transcriptie in M.J. van Lieburg (red.), Memoryboeck van de vrouwens.

Digitale uitgave bij DBNL .