Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Twee vroedvrouwen in één bevalling (1741)

In haar Memoryboeck noemt Catharina geregeld andere vroedvrouwen. Soms werkten zij na elkaar. Soms werd Catharina geroepen omdat een collega de bevalling niet kon voortzetten. Twee late aantekeningen laten goed zien hoe zo'n overdracht kon verlopen.

's nachts naar de Trekweg op de Keeg, 1741

In de nacht van zondag 26 februari 1741 was Catharina 84 jaar. Zij werd gehaald naar de Trekweg op de Keeg. De vrouw was Trintie, echtgenote van Auwke Uyes, die Catharina nader aanduidt als zoon van Uye Binne.

Trintie had toen al twee etmalen weeën. Bij haar was Trintie, de vroedvrouw uit Raard. Die gaf de bevalling aan Catharina over. Catharina onderzocht de vrouw en stelde vast dat het kind achter het schaambeen vastzat.

Zij schrijft dat zij Trintie in korte tijd kon helpen. De vrouw had volgens haar verschrikkelijke pijn, maar uiteindelijk ging alles goed. Er werd een zoon geboren. Catharina noemt het jongetje “teer”: klein of zwak. Zij noteerde vier gulden.

Catharina noemt de Trekweg op de Keeg als concrete plaats van de nachtelijke oproep. Dokkum was via trekvaarten en trekwegen met de omgeving verbonden.

Nettenwerk rond 1750.

Ontevreden over Acke Pitters, 1742

Op 29 maart 1742 was Catharina 85 jaar. Zij werd gehaald bij Bauwk Visser, de vrouw van Jan Bremer. Vroedvrouw Acke Pitters was daar al aanwezig. Catharina schrijft zonder omwegen waarom zij erbij moest komen: het gezin was niet tevreden over Acke.

Catharina ging eerst naar het huis van Acke Pitters. Vervolgens schrijft zij dat zij “de saek” moest redden, omdat Acke volgens haar geen kennis had. Dat is een scherp professioneel oordeel. In 1741 droeg een andere vroedvrouw de bevalling zelf aan Catharina over; in 1742 liet het gezin juist een tweede vroedvrouw halen.

Na de overname duurde het nog een nacht. Daarna werd een zoon geboren.

Overgeven, overnemen en elkaar vervangen

De twee gebeurtenissen verschillen. In 1741 droeg de vroedvrouw uit Raard de bevalling zelf aan Catharina over na twee etmalen. In 1742 kwam Catharina omdat Jan Bremer en Bauwk Visser niet tevreden waren over Acke Pitters. Catharina schreef vervolgens een hard professioneel oordeel over haar collega op.

Andere passages in het Memoryboeck laten ook samenwerking zien. Catharina noemt collega's bij naam en kon in moeilijke gevallen een andere vroedvrouw of een mannelijke specialist laten komen. Een vroedmeester was een man die zich met moeilijke bevallingen bezighield, vaak vanuit de heelkunde of geneeskunde. Catharina werkte normaal zelfstandig; zulke extra hulp kwam vooral bij ernstige problemen in beeld.

Lees ook over de uitzonderlijk zware bevalling bij een pannenbakker in 1742.

Visserij rond 1710.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.