Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Huizen in Dokkum en brand in Bolsward, 1475
Zeventien mannen in Offes huis
In januari 1475 namen Syds Bottinga en Ado Jongama in Dokkum het huis van de overleden Offe aan de Ee in. Zij kregen daar zeventien mannen in handen. Twee van hen liet Ado als rechter terechtstellen wegens hun misdaden.
Geen genade voor de bezetting
In dezelfde tijd belegerden zij ook het huis van Taecke Mockema in de Hoogstraat in Dokkum, drie huizen van het kerkhof vandaan. Daar woonde toen Taecke Hilderde, die met Taecke Mockema’s weduwe was getrouwd. De mannen op het huis boden aan zichzelf en het huis aan Syds en Ado over te geven, als hun leven gespaard bleef. Ado had dat graag aanvaard, want Taecke Mockema was zijn neef. Maar Syds wilde de mannen geen genade geven. Daarom trokken de belegeraars van het huis weg en bleef het onveroverd.
Tweehonderd huizen in Bolsward verbrand
Op 25 april van hetzelfde jaar stak Ulbeth Leydecker Bolsward in brand, uit haat en nijd tegen enkele burgers. Er verbrandden wel tweehonderd huizen. Later vonden enkele Bolswarder burgers hem in Enkhuizen. Zij zeiden dat sommigen hem ervan beschuldigden de brand te hebben gesticht. Als hij daaraan geen schuld had, moest hij met hen naar Bolsward reizen en zich daar van die beschuldiging zuiveren.
Met zulke en nog meer mooie woorden kregen zij hem aan boord van een Bolswarder koggeschip. Zij brachten hem gebonden naar Bolsward. Daar werd hij aan een paal verbrand. Hij had dit verdiend.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 123-124 (PDF-bladzijden 134-135).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf de jaarzin 1475 onderaan blz. 123 tot het einde van Ulbeths terechtstelling op blz. 124. De gebeurtenissen over Neuss beginnen op 1475-2.html. De drukopmerking over ruim een halve lege handschriftbladzijde is hier verantwoord, niet als gebeurtenis in kolom 2 gezet.
- Januari, Syds en Ado, het huis van de overleden Offe aan de Ee, zeventien gevangenen en twee door Ado als rechter terechtgestelden zijn volledig opgenomen. De precieze locatie van het huis is niet als moderne kaartpin toegevoegd.
- Taecke Mockema’s huis in de Hoogstraat drie huizen van het kerkhof, bewoner Taecke Hilderde, diens huwelijk met de weduwe, aanbod van overgave met levensbehoud, Ado’s verwantschap, Syds’ weigering en het onveroverd achterlaten blijven alle afzonderlijke details. Het zijn de belegeraars die vertrekken; het huis valt niet alsnog.
- 25 april, Ulbeth Leydecker, haat tegen sommige burgers en wel tweehonderd verbrande huizen volgen de afdruk. Zijn ontmoeting met Bolswarders in Enkhuizen, hun woorden over de verdenking en het zuiveren van zijn naam, mooie woorden, een Bolswarder kogge, gebonden terugkeer en verbranding aan een paal zijn behouden.
- Zoals hij had verdiend is de waardering in het oorspronkelijke kroniekrelaas, geen door ons toegevoegd oordeel of zelfstandig onderzochte rechtvaardiging van de straf. De tekst verzint geen bekentenis, procesdatum, naam van een rechter of afzonderlijk vonnis. Offes eerdere ballingschap is natuurlijk ingelinkt.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.