Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
De Jaerlahuizen en de bestuursopdracht, 1498
Ryntiamahuis in Aestrum
Op Sint-Michielsdag namen Schelte Tyaerda op de Geest, Taecke Hemstra en andere Saksischgezinde hoofdelingen uit Oostergo een huis in Aestrum in. Het behoorde aan Jaerla en heette Ryntiamahuis. Gyelt Jaerla werd er met zeven of acht mannen gevangengenomen. Taecke Hemstra bleef het huis bezetten.
Het huis van Aemcke in Wetzens
Daarna trokken Schelte en Taecke met Hessel Martena en Renick Camstra naar Wetzens in Dongeradeel. Zij belegerden daar het huis van Aemcke Jaerla. Aemcke was al vertrokken. Hij had twaalf of dertien mannen achtergelaten.
Toen de aanvallers met grote kanonnen op het huis begonnen te schieten, vluchtten de verdedigers in de nacht. De aanvallers namen het huis in. Deze twee huizen hadden tot dan toe weerstand geboden en zich niet aan de Saksen willen onderwerpen.
De eigenlijke bestuursopdracht komt aan
Op Sint-Dionysiusdag kwamen de volgende heren in Franeker aan:
- Botto van Stoelborch, heer van Vlingeroede;
- heer Seegmondt Plung, doctor en opperste kanselier;
- jonker Nytert Focx.
Zij reisden verder naar Sneek en stuurden door heel Friesland brieven en boden. Op 15 oktober moesten gevolmachtigden uit alle steden, delen en dorpen naar Sneek komen. Zij konden daar de opdracht zien en horen waarmee de Rooms-koning en de keurvorsten van het Rijk Albrecht van Saksen het bestuur en het potestaatambt over de Friese landen hadden gegeven. Dit was de echte opdracht, goed bezegeld en door de keurvorsten bevestigd.
Op zoek naar een afschrift
Ik weet niet of er afschriften van deze opdracht in Friesland zijn achtergebleven. Ik heb er geen kopie of afschrift van kunnen krijgen, hoewel ik er veel moeite voor heb gedaan.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 320-321 (PDF-bladzijden 331-332).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Volledige sectie vanaf Op S. Michiels dach op blz. 320 tot groot neersticheit om hebbe gedaen op blz. 321. Beide huizen en de komst van de drie Saksische vertegenwoordigers zijn met de afdruk vergeleken.
- Aestrum/Ryntiamahuis en Wetzens blijven onderscheiden. Gyelt met zeven of acht mannen, Aemckes eerdere vertrek en twaalf of dertien achterblijvers staan naar de afdruk, zonder nieuwe telling of exact gebouwadres.
- Alle drie vertegenwoordigers met titels en de oproep voor 15 oktober behouden. Sint-Michiel en Sint-Dionysius niet naar nieuwe dagdata omgerekend.
- Dit is volgens Worp de echte, door de keurvorsten bevestigde opdracht, onderscheiden van de eerdere bekendmaking. Worps mislukte zoektocht naar een kopie blijft volledig in de ik-vorm; geen ontbrekende akte verzonnen.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
- Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.