Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Groningen verlaat Leeuwarden, 1498

Vijftienhonderd man en 103 wagens

Toen Groningen hoorde dat Wilbordt opnieuw voor Leeuwarden lag, bracht het de krijgsmacht van zijn hele gebied bijeen. Op 5 september kwamen vijftienhonderd mannen met honderdendrie wagens vol levensmiddelen in Leeuwarden aan. Johan van Itersum was hun oorlogsbevelhebber. Samen met de Leeuwarders wilden zij Wilbordt in een veldslag verslaan en van de stad verdrijven.

Een bevoorrading bij Bergum onderschept

Op 6 september trokken de volgende hoofdelingen met tachtig paarden naar Bergum:

• Schelte Tyaerda op de Geest.
• Taecke Hemstra.
• Tzaling Bottinga, zoon van Syds.
• Andere hoofdelingen.

Zij wilden weten of Groningen nog meer levensmiddelen naar Leeuwarden zou brengen.

Intussen naderden Leeuwarders vanuit Groningen met eten en drinken voor hun stad. Zij waren al bij Bergum toen Wilbordt hiervan hoorde. De volgende hoofdelingen reden met tweehonderd paarden naar Bergum:

• Hessel Martena.
• Aucke Kempes.
• Renick Camstra.
• Douwe Roedmers.

Zij dreven de Leeuwarders terug richting Groningen. Die lieten veel eten en drinken achter. De hoofdelingen namen dat in handen en maakten ook achttien Leeuwarders gevangen.

Diezelfde dag kwamen vierhonderd mannen uit de Zevenwouden in Leeuwarden aan. Zij bleven daar nadat de Groningers waren vertrokken en verdedigden de stad krachtig met de burgers.

De Groningers vertrekken zonder veldslag

De grote Groninger troepenmacht veroorzaakte meer schade en kosten voor Leeuwarden dan zij aan voorraden had meegebracht. Dat ergerde de Leeuwarders. Zij wilden dat de Groningers samen met hen tegen Wilbordt optrokken.

De Groningers wilden echter niet buiten de stad komen waar gevochten zou worden. Zij hoopten dat Wilbordt uit angst vanzelf zou opbreken. Hij week niet en bleef dagelijks bereid tot een veldslag. Daarom vertrokken zij op 10 september, drie uur voor zonsopkomst, uit Leeuwarden. Zij gingen langs de Zwette naar de oude dijk.

Achtervolgd bij een opengelegde sluis

De boeren uit de volgende plaatsen hoorden dat de Groningers naar huis vluchtten:

• Grouw;
• Rauwerderhuizen;
• Freens;
• Raerd;
• Idaard;
• Irnsum;
• andere omliggende dorpen.

Zij luidden de klokken en achtervolgden hen tot Irnsum en Aelsum. Daartussen lag een sluis waar de Groningers overheen moesten. De bovenkant was opengelegd en de balken waren weggezaagd. Daardoor konden zij niet goed en snel oversteken. Ongeveer dertig Groningers werden daar gedood of verdronken. Meer dan twintig werden gevangengenomen.

De achtervolgers raken ingesloten

De Groningers waren in twee groepen vertrokken. De eerste telde ongeveer zeshonderd man en werd door de Friezen achtervolgd. Een halfuur na die eerste groep vertrokken nog ongeveer negenhonderd mannen. Zij volgden hetzelfde pad naar de Wouden.

Toen de Friezen achter de eerste groep de tweede krijgsmacht zagen naderen, dachten zij dat het Wilbordt met versterking was. Dat was een vergissing. De eerste Groningers herkenden hun eigen achterhoede en keerden zich tegen hun achtervolgers. De tweede groep kwam ook aan. De Friezen zaten nu tussen twee vijandelijke groepen en werden van beide kanten aangevallen. Enkelen werden gedood en velen gevangengenomen. De Groningers trokken met hun gevangenen door de Wouden naar Groningen.

Hoofdelingen blijven Leeuwarden steunen

Na het Groninger vertrek bleven de Leeuwarders zich dapper verdedigen. Binnen de stad waren hoofdelingen die niet onder Saksisch gezag wilden komen en steeds Groningen hadden gesteund:

• Tzalinck, zoon van Lyuwe;
• Syuerdt, zoon van Wybe;
• Binnert Aebinga uit Stiens;
• Wibrant Roorda uit Ghenum;
• enkele andere hoofdelingen.

Zij bleven de burgers trouw, trokken dagelijks met hen het veld in en verrichtten veel dappere daden tegen hun vijanden. Tegelijk brachten zij de boeren in Westergo dagelijks grote schade toe door brand en roof.

Brand bij Barrahuis en Huizum

Op de feestdag van de martelaren Prothus en Hyacinthus reden de Leeuwarders naar Barrahuis en brandden dat geheel af. Vandaar verbrandden zij langs de dijk richting Leeuwarden zoveel dat er weinig huizen bleven staan. In Huizum troffen zij de huizen van Juw Scheltama en Douwe Scheltama en meer huizen in de buurt.

Om verdere schade en uitvallen tegen de boeren te verhinderen, stuurde Wilbordt jonker Zegeler uit Meissen met andere kapiteins en duizend soldaten naar Huizum. Zij sloegen daar een kamp op. Rond de stad damden zij de overvaarten en wateren af, zodat zij van het ene leger naar het andere konden lopen.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.