Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
In december 1514 vertrekt Georg van Saksen uit Friesland, terwijl de onbetaalde Zwarte Hoop bij Bolsward blijft rondtrekken.
Georg van Saksen vertrekt naar Meissen
Toen hertog Georg van Saksen, die bij het klooster van Aduard voor Groningen lag, hoorde dat Sloten, Sneek en Bolsward door de Geldersen waren ingenomen en veel Friezen hun kant hadden gekozen, was de goede, deugdzame vorst diep terneergeslagen.
De lange oorlog had hem zijn geld gekost. De huursoldaten van de Zwarte Hoop hadden nog soldij tegoed en vroegen er iedere dag om. Georg zag geen uitweg meer.
Hij liet zijn zoon Hans, die in Leeuwarden verbleef, naar de Weerdenbras komen. Vandaar reisden vader en zoon samen naar Meissen, in hun eigen Saksische gebieden.
Plaatsen in de 16de eeuw
Voordat hij vertrok, verzekerde Georg de bevelhebbers van de Zwarte Hoop met mooie woorden dat hij hun loon zou betalen zoals een waardig vorst betaamde. Hij beval hen naar Friesland te gaan en de Friezen die de Geldersen steunden te straffen.
De Zwarte Hoop komt bij Oldeklooster
De Zwarte Hoop brak daarop het beleg voor Groningen op en trok naar West-Friesland. Op 9 december 1514 bereikte het leger Oldeklooster bij Bolsward. De soldaten wilden Bolsward innemen.
Bij hen waren de Saksische bestuurders kanselier Andries Ploeg en Otto Schenck. Ook trokken de edelen Goslick Jongema, Hessel Martena, Tzalling Bottinga, Gerrolt Heerma, Epo Aelua, Sybrant Borda, Douwe Burmania en anderen mee. Zij wilden niet naar de Geldersen overlopen.
Maar Bolsward werd stevig door Gelderse soldaten bewaakt. Bovendien verzamelde Murck Sierkszoon mannen uit de Zevenwouden en wilde daarmee naar Oldeklooster trekken.
Dagelijks leven en beroepen
De Zwarte Hoop wilde Bolsward niet bestormen of met de vijand vechten zolang de achterstallige soldij niet was betaald. Toen de Saksisch gezinde edelen dat zagen, keerden zij terug naar Franeker en Leeuwarden.
Plundering rond Oldeklooster en verblijf bij Monnikebajum
Op 13 december vertrok de Zwarte Hoop uit Oldeklooster. De soldaten plunderden alle dorpen bij Oldeklooster en trokken vervolgens naar Monnikebajum.
De Saksische bestuurders hadden Franeker, Leeuwarden en de omliggende gebieden, waaronder heel Oostergo, nog in handen. Zij gaven de bevelhebbers van de Zwarte Hoop een schriftelijke toezegging met hun zegel, dat het achterstallige loon binnen drie maanden zou worden betaald.
Daarop verliet de Zwarte Hoop Friesland. Het leger sloeg een kamp op aan de kant van Holland. Georg kwam niet meer naar Friesland terug.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
De kronieken van Worp
Afbeeldingen bij het verhaal
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, uitgegeven door het Friesch Genootschap, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 131-132 (PDF-bladzijden 144-145).
Online kronieken, dagboeken en brieven.
- De bron noemt Westvrieslant bij de tocht vanaf Groningen. Dat is als West-Friesland behouden, niet versmald tot alleen Westergo. De naam betekent in deze kroniek niet zonder meer de huidige Hollandse streek West-Friesland.
- De verplaatsing naar Oldeklooster op 9 december en vandaar op 13 december naar Monnekehayum zijn behouden. De bestaande identificatie Monnikebajum is niet vervangen door Makkum. De drie maanden betalingstermijn wordt in de bron genoemd bij een brief en zegel; de volledige tekst van die toezegging is hier niet afgedrukt.
- De slotzin over een kamp aan de kant van Holland wordt gevolgd door een terugblik op andere gebeurtenissen terwijl de Zwarte Hoop nog bij Monnikebajum lag. Daaruit is geen ongenoemde terugreis met een nieuwe datum afgeleid. Dat Georg niet terugkwam, staat in de oorspronkelijke hoofdstuktitel.
- De gunstige waardering van Georg als goede, deugdzame vorst is oorspronkelijke kroniektaal. Murcks tocht naar Oldeklooster staat hier als voornemen, niet als al bewezen aangekomen ontzettingsleger.