Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

In 1520 keerde Karel uit Spanje terug. De Bourgondischgezinde Friezen vroegen hem om hulp. In januari 1521 wezen zij twee gezanten aan voor de rijksdag in Worms.

Karel komt uit Spanje

Karel, Rooms-koning en koning van Spanje, bereikte in 1520 tijdens het octaaf van Pinksteren Zeeland. In Calais sprak en onderhandelde hij langdurig met de koning van Engeland.

De steden en edelen in Friesland die de Bourgondische partij steunden, stuurden enkele afgevaardigden naar hem. Zij wilden hem laten weten wat zijn Friese onderdanen tijdens zijn afwezigheid van de Geldersen hadden geleden. Zij vroegen hem zijn gewillige onderdanen zonder langer uitstel uit hun ellende te helpen en de Friezen die nog de Gelderse partij aanhingen onder zijn gezag te brengen.

Karel liet hun vanuit Keulen schrijven dat zij geduld moesten hebben tot de rijksdag in Worms. Daar zou hij over de Friese zaak beslissen.

De kroning in Aken

Rond Sint-Michiel werd Karel, de vijfde van die naam, koning van Spanje, aartshertog van Oostenrijk en hertog van Bourgondië en Brabant, als gekozen Rooms-koning volgens de oude voorschriften en gebruiken in Aken gekroond. Er waren grote feestelijkheden met heren, vorsten, graven en edelen en een grote menigte geestelijken en wereldlijke bezoekers.

Daarna reisde hij met veel heren, vorsten, ruiters en soldaten naar Keulen en vervolgens naar Worms om de rijksdag te houden.

Friese afgevaardigden naar Worms

Toen de keizer in januari 1521 in Worms was om de rijksdag te houden, kozen en benoemden de Bourgondischgezinde prelaten, edelen en steden in Friesland doctor Kempo Martena, ridder en keizerlijk raadsheer in Friesland, en Sybrant Roerda. Zij zouden met een instructie van de landen naar Worms reizen. Ieder zou voor zijn kosten veertig stuivers per dag ontvangen.

De instructie aan de keizer

De instructie luidde:

1. De keizer verzoeken hen allereerst uit de handen van de Geldersen te bevrijden en hen te helpen tot eendracht, met rustig bezit, gebruik en beheer van hun huizen, woningen, erven, inkomsten en goederen.
2. De keizer verzoeken bovenal in zijn Friese landen een volledig en goed bestuur, rechtspraak en alles wat daarbij hoort in te stellen en te verzorgen.
3. Ten derde en ten slotte zullen de genoemde gevolmachtigden buiten deze artikelen niets bepleiten dat de landschappen of iemand anders, in het algemeen of afzonderlijk, zou kunnen hinderen of benadelen.

Ondertekend:

• Wij, Johannes van Lidlum, bevestigen dit voor onszelf en de andere geestelijkheid.
• Goslick van Jongema, ridder, op verzoek van de gezamenlijke adel en landen van Friesland die de keizer onderdanig zijn.
• Tzalling van Bottinga, ridder, op verzoek van de stad Franeker.
• De burgemeesters, het gerecht en de raad van Harlingen, namens de gewone, arme gemeente en de onderdanen van die stad.

Een aanvullende opdracht

De gezanten kregen daarnaast deze aanwijzing:

Verder, als iemand, in het algemeen of voor een afzonderlijk belang, bij de keizer iets bepleit dat voor zijne majesteit zelf, voor de gezamenlijke landen of voor een afzonderlijke persoon hinderlijk, nadelig of schadelijk kan zijn, zullen de gevolmachtigden de keizer daarover waarschuwen en informeren. Zij zullen hem nederig vragen niets toe te staan voordat de landschappen daarover eerst zijn gehoord en in kennis zijn gesteld.

Ondertekend:

• Johannes, abt van Lidlum, namens de gezamenlijke geestelijke priesters.
• Goslick van Jongema, ridder: ik heb dit ondertekend op verzoek van de gezamenlijke adel en landen van Friesland die de keizer onderdanig zijn.
• Tzalling van Bottinga, ridder, op verzoek van de stad Franeker.
• De burgemeesters, schepenen en raad van Harlingen bevestigen dit zoals hierboven is verklaard.

Het verzoek van de geestelijkheid

Voor dezelfde gezanten werd een afzonderlijk artikel namens de geestelijkheid opgesteld:

Ook de geestelijkheid van Friesland die onder het gezag, de bescherming en de hoede van zijne majesteit staat, vraagt dat de keizer haar al haar geestelijke voorrechten laat behouden en handhaaft. Die zijn vanouds door de pausen en keizers toegestaan, verleend en bevestigd. De edele en welgeboren heer Floris van Egmond, heer van IJsselstein, vroeger algemeen stadhouder in deze Friese landen van zijne majesteit, heeft hun daarover een toezegging gedaan.

Zij zijn bereid daarvoor met hun innige, vrome gebeden bij de almachtige God voor zijne majesteit te bidden.

Ondertekend: wij, Johannes, abt van Lidlum, bevestigen dit voor onszelf en de genoemde andere geestelijkheid.

Een lang verblijf buiten Friesland

Met deze instructie reisden de afgevaardigden naar Worms, naar de keizer. Zij bleven daar lange tijd en volgden hem daarna naar andere steden en landen voordat zij hun afscheid kregen. De keizer had toen veel gewichtige zaken te behandelen. Daarom kwamen zij pas in december terug, zoals u later uit hun verslag zult horen.

Maar ik wil eerst de gebeurtenissen vervolgen die in dit jaar 1521 in Friesland plaatsvonden. Ook zal ik kort over de oorlog in het Sticht vertellen, omdat die Friesland op veel manieren raakte.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.