Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

In december 1521 keren de Friese afgevaardigden van het keizerlijke hof terug naar Leeuwarden met het antwoord van Karel V.

De gezanten keren terug

Omstreeks Sint-Thomas, 21 december, kwamen de afgevaardigden van de steden, landen en heren die in Friesland de Bourgondische partij steunden terug naar Leeuwarden. Zij brachten verslag uit aan degenen die hen hadden uitgezonden.

Plaatsen in de 16de eeuw

Een rechtszitting, rond 1550.
Een rechtszitting, rond 1550.

De brief van keizer Karel V

Keizer Karel V gaf hun dit antwoord mee:

Keizer Karel V (in modern Nederlands):

Edele, geliefde en bijzondere vrienden,

Toen wij in onze stad Worms uw verzoeken hoorden, hebben wij uw gezanten antwoord gegeven voor zover onze omstandigheden en andere verplichtingen dat toen toelieten. Nadat zij naar onze stad Mechelen waren gekomen, bij onze geliefde tante, de aartshertogin van Oostenrijk, werd hun opgedragen nog enige tijd te blijven. Wij hoopten hun later een beter en vollediger antwoord te kunnen geven op de zaken die zij namens u hadden voorgelegd.

Tot nu toe heeft dat langer geduurd door de grote en zware moeilijkheden waarmee wij te maken kregen. Wij moesten ons bezighouden met de vijandige plannen en onredelijke voornemens van de koning van Frankrijk. Hij heeft zich gewapend en geprobeerd onze staten, koninkrijken, landen en heerlijkheden met geweld in bezit te nemen, zowel in Spanje en Italië als in deze Nederlanden.

Daartegen hebben wij maatregelen genomen. Met Gods hulp en die van onze vrienden, bondgenoten, dienaren en onderdanen hebben wij onze koninklijke landen en onderdanen beschermd en bevrijd. Wij hebben onze vijanden overal verdreven en verslagen. Ook hebben wij de stad en het kasteel van Doornik ingenomen. Dat is een grote, sterke en bekende stad, midden in onze landen.

Nu wij dit in aanmerking nemen, hopen wij u binnenkort te kunnen bevrijden van de schade, lasten en moeilijkheden waaronder u zo lang hebt geleden, tot onze grote ergernis en ons ongenoegen. Wij weten inmiddels op welke wijze wij dit kunnen aanpakken. Daarom hebben wij besloten uw gezanten te laten vertrekken om u dit te berichten en bekend te maken. Het is niet onze bedoeling u langer in die omstandigheden te laten.

Wat het bestuur en de rechtspraak in Friesland betreft: wij hopen daarvoor goed te hebben gezorgd, in het bijzonder door een bekwame en rechtschapen stadhouder en door raadsleden aan te stellen. Zij moeten samen de rechtspraak, de eer, het belang en het welzijn van ons en onze landen bevorderen en hun werk zo doen dat iedereen daarover tevreden kan zijn.

Over de privileges en vrijheden die sommigen van ons zouden willen krijgen, ten nadele van onze landen of inwoners in Friesland, kunnen wij zeggen dat wij tot nu toe niemand zulke rechten hebben verleend, niet in het algemeen en ook niet aan afzonderlijke personen. Wij zijn evenmin van plan dat te doen zonder advies en goed overleg. Wij hopen dan ook dat niemand daarover reden tot klagen zal hebben.

Wat de schikkingen of heffingen betreft waarover de priesters en andere geestelijken in Friesland hebben geklaagd, zullen wij ons nader laten informeren. Daarna zullen wij beslissen wat redelijk en billijk is. Tot die tijd blijft alles zoals het nu is.

Deze en andere zaken hebben wij uw gezanten laten vertellen, zodat zij u daarvan verslag kunnen doen. Geloof wat zij namens ons zeggen en neem dit gewichtige antwoord in de beste zin op. Gedraag u voortdurend als trouwe en gehoorzame onderdanen, zoals u tot nu toe hebt gedaan en zoals wij ook van u verwachten.

Edele, geliefde en bijzondere vrienden, onze Heer God zij met u.

Geschreven te Oudenaarde op 11 december 1521. Ondertekend: Charles, en door secretaris Haneton.

Een rechtszitting, rond 1450.
Een rechtszitting, rond 1450.

De afgevaardigden brachten dit antwoord na hun verblijf bij het keizerlijke hof terug naar Friesland.

Reizigers, rond 1500.
Reizigers, rond 1500.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Soldaten onderweg, rond 1495.
Soldaten onderweg, rond 1495.
Water halen, rond 1550.
Water halen, rond 1550.
Een veerpont, rond 1550.
Een veerpont, rond 1550.
Een visser aan het werk, rond 1550.
Een visser aan het werk, rond 1550.
Een smederij, rond 1550.
Een smederij, rond 1550.

Dagelijks leven

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 240-242 (PDF-bladzijden 253-255).

Kronieken van Friesland, boek 5 - online bronuitgaven.

  • De volledige antwoordbrief op blz. 240-242 staat aaneengesloten in één grijs blok, met de oorspronkelijke wij-vorm, aanhef, slotwens, Oudenaarde, 11 december 1521, Charles en secretaris Haneton. De eerdere scheiding door een afbeelding is opgeheven zonder een afbeelding te verwijderen.
  • De uitstelreden, tante en aartshertogin, Frankrijk, Spanje, Italië en Nederlanden, alle genoemde helpers, Doornik, bestuur en rechtspraak, algemene en bijzondere privileges, schikkingen of heffingen voor geestelijken en de ongewijzigde toestand tot een besluit zijn alle vergeleken. Het blijven keizerlijke verklaringen en beloften, geen onafhankelijk vastgestelde succesvolle bevrijding van Friesland.
  • De verwijzing van de uitgever naar Charterboek II, blz. 113 is een bronverwijzing in deze uitgave; die andere uitgave is niet afzonderlijk gecontroleerd. De terugkeer rond Sint-Thomas en de briefdatum worden niet tot één datum samengevoegd.