Simon van Velzen over Tjalleberd in 1836

Predikant Simon van Velzen beschreef in 1857 wat hij op 25 september 1836 in Tjalleberd had meegemaakt. Hij schreef dus ruim twintig jaar na de gebeurtenis. Hieronder staat een hertaling van een samenhangend deel van zijn eigen verslag. De volgorde en de ik-vorm zijn behouden; spelling en zinsbouw zijn gemoderniseerd.

Van Velzen vertelt eerst hoe de bijeenkomst in een schuur werd onderbroken. Daarna volgt hij de groep van huis naar huis en beschrijft hij de avond in de woning van een diaken.

Kerkdienst rond 1800.

In modern Nederlands van Van Velzens verslag

Simon van Velzen (in modern Nederlands):

Toen de godsdienstoefening was begonnen, hoorden we een trom. Na het gebed zag ik de grietman en een officier tussen de aanwezigen. De grietman beval iedereen te vertrekken. Ik antwoordde dat wij onze bijeenkomsten niet mochten nalaten. Hij dreigde de soldaten te laten komen. De gemeente bleef zitten en zong een psalm. Onder het zingen naderden de soldaten en werd de schuur ontruimd.

Daarna gingen we in kleinere groepen verder. In een huis doopte ik kinderen. Toen soldaten kwamen, verhuisden we om een diaken te bevestigen. Daarna gingen we naar een ander huis voor een huwelijk. Ook daar kwamen gewapende mannen.

Veldwachter rond 1850.

Simon van Velzen (in modern Nederlands):

Die avond verbleef ik bij de nieuwe diaken. Een sergeant, vier soldaten en een tamboer waren er ingekwartierd. Buiten werd de menigte luidruchtiger. Een buurvrouw waarschuwde dat men mij wilde doden en raadde aan naar de veenderijen te vluchten. Ik bleef.

Nadat ruiten waren ingeslagen, lieten de grietman en officier het huis bewaken. De volgende ochtend begeleidden soldaten onze wagen tot buiten de gemeente. Bij hun vertrek voelde ik druk tegen mijn rug. Een soldaat trok een bajonet terug die door de kap van de wagen was gestoken.