Catharina Schrader in Dokkum, 1704

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

In 1704 beschreef Catharina enkele bevallingen opvallend uitvoerig. Zij noteerde verkeerde liggingen, langdurige weeën, haar eigen handelingen en soms zelfs waar in Dokkum zij werd geroepen.

10 maart: Antie na twee dagen zware weeën

Antie was de vrouw van Jan Teckes Osterbaan. Zij had twee dagen zware weeën gehad, maar het kind zat vast en kon niet worden geboren. Catharina stelde vast dat het kind al overleden was.

Uiteindelijk gebruikte zij een haak en schreef dat zij het kind daarmee met grote kracht moest halen. Het was een zoon. In haar latere herinnering voegde Catharina toe dat de moeder de bevalling overleefde. Zij noteerde zes gulden en zes stuivers.

30 augustus: Jelltie onder het Raadhuis

Op 30 augustus werd Catharina onder het Raadhuis geroepen bij Jelltie, de vrouw van Jan Oties. Catharina noteerde dat Jelltie daarheen was gevlucht en haar eigen huis niet in kon. Zij legde niet uit waarom.

Er werd een zoon geboren. Over het verdere verloop van de bevalling schreef Catharina niets. Voor haar hulp noteerde zij één gulden en tien stuivers.

12 september: Romkie, bijna veertig en zonder ontsluiting

Romkie was de vrouw van slager Jorgen Sticker. Het vruchtwater was al twee dagen weg. Catharina schreef dat Romkie tegen de veertig liep en dat er nog geen ontsluiting was.

Zij probeerde zelf ruimte te maken. Daarbij gebruikte zij zowel haar handen als een warme kruidenbehandeling. In haar latere herinnering beschreef zij die als een kruidenbad waarmee zij de geboorteweg behandelde. Daarna moest zij het eerste kind ondanks de geringe opening met veel moeite keren en aan de voeten naar buiten halen.

Een half uur later kwam het tweede kind in een goede ligging. Het waren twee kleine meisjes. Catharina schreef dat moeder en kinderen het goed maakten. Zij noteerde drie gulden.

20 september: Rimke, twee klysma's en vier potten vocht

Acht dagen later hielp Catharina Rimke, de vrouw van stadsbode Jackop Fockeles. Rimke was al drie dagen zeer ziek door wat Catharina met het 'water' in verband bracht. Zij gaf haar tweemaal een klysma.

Bij de geboorte van het eerste kind kwam volgens Catharina een uitzonderlijk grote hoeveelheid vocht vrij. Zij schreef dat er ongeveer vier potten onder de vrouw vandaan werden gedragen. Daarna werd ook het tweede kind geboren. Het waren twee dochters. Catharina noteerde vier gulden en achttien stuivers.

Allerheiligen: Gertie bij de brouwer aan de Bonte Brug

Op Allerheiligen werd Catharina geroepen bij Gertie, de vrouw van brouwer Douwe aan de Bonte Brug. De zoon kwam met de voeten naar voren. Tijdens de geboorte bleef het hoofd vastzitten doordat de geboorteweg zich rond de hals sloot.

Catharina had er veel werk aan. Er was weinig ontsluiting en zij gebruikte opnieuw een warme behandeling om meer ruimte te krijgen. Uiteindelijk bleven moeder en kind in leven. Voor de bevalling noteerde zij drie gulden en drie stuivers.

1 december: Gritie, vrouw van kordewerker Johannes

Gritie, de vrouw van kordewerker Johannes Liwes, had zware weeën maar weinig ontsluiting. Catharina kreeg één been van het kind te pakken, maar de andere voet zat achter het schaambeen vast.

Zij had veel moeite om het kind in een betere positie te brengen en zette Gritie tweemaal met het hoofd voorover. In haar latere herinnering schreef Catharina dat zij deze zeer zware bevalling bijna had opgegeven. Uiteindelijk lukte het toch.

Er werd een zoon geboren. In het register schreef Catharina dat hij bij de geboorte nog fris was, maar slechts ongeveer een uur leefde. Voor haar hulp noteerde zij twee gulden.

Verder lezen

← Dokkum 1703

Achtergrond: bevalling en kraamzorg in Friesland

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.