Catharina Schrader in Dokkum, 1707

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

In 1707 zijn vooral enkele gevallen bruikbaar waarin Catharina heel concreet beschreef hoe het kind lag, wat zij veranderde en hoe lang het duurde.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

17 juni: Tiske buiten de Aalsumerpoort

Op 17 juni werd Catharina buiten de Aalsumerpoort, op het Verlaat, geroepen bij Tiske, de vrouw van Johannes Zirickis. Toen zij kwam was het vruchtwater al weg en was er nog geen ontsluiting.

Catharina schreef dat zij de opening zelf moest maken. Vervolgens bracht zij het kind in een houding waarbij het met de billen naar de geboorteweg kwam. Het kind werd dubbelgevouwen geboren. Het duurde lang, maar moeder en dochter kwamen volgens haar goed door de bevalling. Zij noteerde één gulden en zestien stuivers.

3 september: Imke, vrouw van een pottenbakkersknecht

Bij Imke, de vrouw van een knecht van een pottenbakker, kwamen eerst de knieën van het kind naar voren. Catharina bracht de voeten naar de geboorteweg, maar kon één voet niet goed bereiken.

Zij zette Imke met het hoofd voorover om meer ruimte te krijgen. Daarna kon zij verder, maar het kind bleef vervolgens met de hals vastzitten. Catharina schreef dat zij er “schrickelick vell” werk aan had.

Tot haar eigen verbazing en die van de omstanders kreeg zij het kind toch levend ter wereld. Het was een dochter. Voor deze bevalling noteerde zij één gulden en tien stuivers.

Pottenbakkerij rond 1650.

Een bakker werkt in zijn bakkerij. Ambacht en huishouden waren in een stad als Dokkum vaak nauw met elkaar verbonden.
Lees meer over ambachtslieden .

15 september: Margaritie na een zware bloeding

Margaritie was de vrouw van hovenier Fouwke Henderickx. Zij kreeg eerst een zware bloeding. Daarna zag Catharina het kind achtereenvolgens met de voeten en met een ander lichaamsdeel naar de geboorteweg komen.

Vervolgens draaide het kind volgens haar vanzelf weer in een goede ligging. Catharina schreef dat zij zoiets nog nooit had meegemaakt. Er werd een zoon geboren die nog ongeveer drie uur leefde. Zij noteerde drie gulden en twee stuivers.

27 november: Maryken, vrouw van dominee Elards

Op 27 november hielp Catharina Maryken, de vrouw van dominee Elards. Toen Catharina kwam, was het vruchtwater al weg en lag de navelstreng vóór het kind.

De bevalling duurde nog ongeveer twee uur. Het kind overleed doordat de navelstreng was uitgezakt en bekneld raakte. Er werd een zoon geboren. Catharina noteerde zes gulden en zes stuivers.

Een bakker werkt in zijn bakkerij. Ambacht en huishouden waren in een stad als Dokkum vaak nauw met elkaar verbonden.
Lees meer over ambachtslieden .

Verder lezen

Achtergrond: bevalling en kraamzorg in Friesland

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.