Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

18 augustus 1732: een bevalling in De Hollandse Tuin aan de Woudpoort

Op 18 augustus 1732 werd Catharina geroepen naar een heel concrete plek in Dokkum. Zij schreef dat Hanne Ubeles “hospes an de Wouwtport in Den Hollansen Tun” was. Hospes betekende herbergier of waard. Hanne hield dus de herberg De Hollandse Tuin bij de Woudpoort. Zijn vrouw heette Liwkie.

De vermelding geeft een zeldzaam precies adres uit Catharina’s praktijk. De geboorte vond plaats in of bij een bekende herberg aan een van de toegangspunten van de stad. Herbergen waren in het Dokkum van de 18de eeuw belangrijke plekken voor reizigers, schippers, handelaren en inwoners. De Woudpoort verbond de binnenstad met het gebied buiten de vesting. Ook de oudere ontwikkeling van poorten, waterwegen en handel is onderdeel van Dokkum in de 17de eeuw .

Voor Liwkie verliep de bevalling niet gemakkelijk. Catharina schreef dat zij lang bleef “tallemen”: de bevalling schoot lange tijd nauwelijks op. Volgens haar gingen de weeën als het ware naar boven in plaats van het kind verder naar beneden te brengen. Ze noteerde bovendien dat het kind zeer beweeglijk was.

Een Friese schuit wordt gebruikt voor vervoer en werk. Waterwegen speelden een grote rol in het dagelijkse verkeer rond Dokkum.
Lees meer over schippers en scheepsvolk .

Na die langdurige bevalling kwam uiteindelijk een dochter ter wereld. Catharina beperkte haar slot tot de mededeling dat het uiteindelijk lukte. Voor deze hulp kreeg zij twee gulden en tien stuivers.

De Hollandse Tuin verschijnt hiermee niet alleen als naam van een herberg, maar als een plek waar het gewone gezinsleven van de waard doorging. Terwijl gasten de herberg bezochten en verkeer door de Woudpoort de stad in en uit ging, woonde hier het gezin van Hanne Ubeles en Liwkie. Catharina’s korte registerregel verbindt hun beroep, hun woon- en werkplek en de geboorte van hun dochter aan één herkenbare plaats in Dokkum.

Herbergen komen vaker in haar notities voor. Zij hielp niet alleen vaste inwoners van de stad, maar ook reizigers en schippers die tijdens hun tocht in Dokkum terechtkwamen. Dat wordt enkele weken later nog duidelijker bij de turfschippersvrouw die onderweg van Groningen naar Amsterdam in Dokkum moest blijven .

• Turfschippersvrouw die onderweg van Groningen naar Amsterdam in Dokkum moest blijven

Overzicht Catharina Schrader

Kraamzorg rond 1715.

Handel op een Friese markt. Marktwerk en kleine handel maakten deel uit van het dagelijkse bestaan van veel gezinnen.
Lees meer over handel, markt en herberg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.