Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

4 november 1732: bij tromslager Jan en Beytzke

Op dinsdag 4 november 1732 kwam Catharina bij Jan en zijn vrouw Beytzke. Bij Jans naam schreef zij tromslager. Dat was de oudere benaming voor een trommelaar of tamboer. Het is een opvallend beroep tussen de vele bakkers, schippers, timmerlieden, wevers en arbeiders in haar Dokkumse register.

De aantekening over Beytzke begint al vóór de geboorte. Twee dagen eerder had zij een bloeding gehad. Ook was de bevalling volgens Catharina ongeveer zes weken vóór de berekende tijd. Toen het kind op 4 november kwam, ging dat juist snel: Catharina schreef “Hastig een dochter”. Het meisje was klein. Haar korte slotzin was geruststellend: “Doch alles well.”

Zo'n combinatie van een bloeding, een voortijdige geboorte en een klein kind was in de 18de eeuw zorgelijk. Catharina schreef hier echter geen verdere behandeling of hulp door anderen op. Haar eigen notitie blijft bij het tijdstip, de vroeggeboorte, de snelle bevalling en de goede toestand direct daarna.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Het beroep van Jan geeft de gebeurtenis extra kleur. Een tromslager was iemand die de trom bespeelde. Trommels werden onder meer gebruikt om signalen te geven en mensen bijeen te roepen. Catharina noemt dit minder alledaagse beroep letterlijk bij naam. Dokkum in de 18de eeuw kende naast ambachtslieden en schippers ook functies waarbij signalen en trommels een rol konden spelen.

Catharina noteerde voor deze bevalling 3 gulden en 3 stuivers. Dat ligt in de orde van grootte van veel betalingen door ambachts- en werkgezinnen in haar register. Het staat ver af van de tientallen guldens die zij bij de rijkste families kon ontvangen. Zulke bedragen worden betekenisvoller wanneer we ze over meerdere gezinnen en meerdere bevallingen naast elkaar leggen.

Het korte verhaal bewaart daardoor drie verschillende kanten van het dagelijks leven: Jans beroep, Beytzkes voortijdige bevalling en het honorarium van de vroedvrouw. Samen zijn zulke aantekeningen een aanvulling op het bredere verhaal van Dokkum in de 17de eeuw en de daaropvolgende eeuw.

Overzicht Catharina Schrader

Oproer rond 1748.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over boeren en landarbeiders .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.