Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Winterreis te voet rond 1715.

22 oktober 1731: ’s nachts naar Hantum bij dominee Brugman

In oktober 1731 werd Catharina opnieuw buiten Dokkum geroepen. Zij schreef dat ze in de nacht van 22 oktober naar dominee Brugman werd gehaald. Aan het eind van haar aantekening voegde ze voor alle duidelijkheid toe dat dit in Hantum was en dat de barende vrouw Titie Wyrsma heette.

Catharina woonde in Dokkum. Haar register vermeldt dus een nachtelijke oproep naar een dorp buiten de stad. Hoe zij die tocht maakte, schreef ze niet. Bij andere reizen noemt ze soms een slee of ander vervoermiddel, maar hier alleen het tijdstip en de bestemming.

Bij aankomst was het vruchtwater al gebroken. De bevalling liet daarna nog lang op zich wachten. Tussen twaalf en één uur in de middag werd uiteindelijk een zoon geboren. Als Catharina’s tijdsaanduidingen letterlijk worden gevolgd, was zij dus vanaf de nacht tot na het middaguur bij het gezin aanwezig.

Ook over het kind schreef ze een opmerkelijk detail. De navelstreng zat volgens haar viermaal om zijn hals. Bovendien was een armpje eveneens tegen of bij de hals bekneld. Toch liep het goed af. Catharina noteerde dat moeder en kind het goed maakten en dankte God daarvoor.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

In haar latere herinnering noemde Catharina dit een “wonderlicke verlosinge”. Zij schreef daar ook dat zij er veel werk mee had en noemde de pasgeboren jongen een “swar soon”: een zware zoon.

Het gezin Brugman kende zij al. In maart 1729 was ze eveneens ’s nachts naar Hantum gehaald bij dominee Brugman . Toen noemde zij de vrouw Pitternelletie. De aantekening van 1731 noemt daarentegen Titie Wyrsma. De bron geeft geen verklaring voor dat verschil, zodat het niet verstandig is die twee vrouwen zonder aanvullende gegevens als dezelfde persoon te beschouwen.

• ’s nachts naar Hantum gehaald bij dominee Brugman

Predikantsgezinnen in de dorpen rond Dokkum behoorden tot de huishoudens waarvoor Catharina bereid was de stad te verlaten. Haar register noemt verschillende bezoeken aan Hantum. Al in 1710 werd ze er geroepen nadat andere hulp niet voldoende was geweest . In 1731 was de situatie anders: haar notitie draait vooral om de nachtelijke oproep, de lange duur en de problemen met de navelstreng.

• Geroepen nadat andere hulp niet voldoende was geweest

Voor deze bevalling noteerde zij zeven gulden. Dat was aanzienlijk meer dan veel bedragen die zij voor bevallingen binnen Dokkum opschreef en past bij een opdracht waarvoor zij buiten de stad moest zijn en lange tijd aanwezig bleef.

Overzicht Catharina Schrader

Nachtelijke aankomst rond 1715.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over boeren en landarbeiders .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.