Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

6 maart 1732: twee zoons bij Cornelis Jans en Grittie Minnes

Op donderdag 6 maart 1732 werd Catharina geroepen bij Cornelis Jans en zijn vrouw Grittie Minnes. In haar gewone register gaf zij opmerkelijk veel informatie over het gezin. Cornelis wordt daar aangeduid als “stovenkoper” en schuitmaker. In haar later opgeschreven herinnering noemt zij hem juist herbergier. De twee teksten geven dus niet helemaal hetzelfde beroep. Beide aanduidingen horen bij het oorspronkelijke materiaal en zijn daarom allebei van belang.

Een schuitmaker werkte aan kleinere vaartuigen voor vervoer over vaarten en grachten. Dat beroep paste goed bij Dokkum in de 18de eeuw , waar handel, scheepvaart en ambachten sterk met het water verbonden waren. Ook in Dokkum in de 17de eeuw waren scheepsbouw en vervoer over water belangrijke onderdelen van het stadsleven. Als Cornelis daarnaast werkelijk een herberg dreef, combineerde hij mogelijk verschillende vormen van werk. Catharina zelf verklaart het verschil tussen haar twee aantekeningen niet.

Toen zij bij Grittie kwam, was het vruchtwater van het eerste kind al weg. Het kind lag niet gunstig. In het register schreef Catharina dat het met de billen schuin voor de geboorte lag. In haar latere herinnering formuleerde zij het nog scherper: de geslachtsdelen lagen voor de geboorte. Zij probeerde het kind zo te draaien dat het met de billen naar voren geboren kon worden. Daarbij zat volgens het register het scrotum van de jongen lange tijd in de geboorteopening. Catharina schreef dat zij daar veel moeite mee had.

Kraamzorg rond 1715.

Een kraamkamer in het begin van de 18de eeuw. Hier vonden de bevalling en de eerste verzorging van moeder en kind meestal plaats.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

De eerste zoon werd uiteindelijk geboren. Daarna ontdekte Catharina dat er nog een tweede kind was. Zij brak de vliezen van deze tweede vrucht. Dit kind kwam daarna snel en in een gewone ligging. Ze noteerde tevreden: “2 Brave jonges.” In modern Nederlands: twee flinke jongens. In haar latere herinnering voegde ze toe dat alles goed was afgelopen.

Voor deze bevalling noteerde zij vier gulden en vier stuivers. Dat bedrag ligt duidelijk hoger dan de bedragen van ongeveer anderhalve tot drie gulden die in veel eenvoudige Dokkumse gezinnen voorkomen. De aantekening zegt niet waarom het honorarium hoger was. De tweeling, de moeilijke eerste geboorte en de maatschappelijke positie van het gezin kunnen daarbij een rol hebben gespeeld, maar dat is niet afzonderlijk door Catharina uitgelegd.

Overzicht Catharina Schrader

Veer rond 1725.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.