Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

26 november 1732: een nacht bij ontvanger Cornelis Visser

Catharina noteerde dat zij op 26 november 1732, “dingesdag avens”, werd gehaald bij Cornelis Visser en zijn vrouw Bauwkie. De datum en de genoemde weekdag passen niet bij elkaar: 26 november viel dat jaar op een woensdag. Op deze pagina houden we daarom de door Catharina geschreven datum aan en vermelden we haar eigen aanduiding van de avond erbij.

Cornelis wordt in de aantekening ontvanger en rentenier genoemd. In de maatschappelijke bespreking van het Memoryboeck verschijnt hij daarnaast als koopman. Daarmee hoorde hij duidelijk bij een ander deel van de Dokkumse samenleving dan de turfdragers, arbeiders, knechten en veel ambachtslieden die Catharina eveneens hielp.

Bauwkie beviel volgens Catharina de volgende ochtend van een flinke zoon. De bevalling was zwaar. Zij schreef “Naubandig. Alles tegen de wintt.” Met “nauwbandig” bedoelde zij dat er weinig ruimte was. Haar tweede uitdrukking is letterlijk beeldend: alles ging tegen de wind in. Toch eindigde de geboorte goed voor moeder en kind.

Haringvisserij rond 1730.

Voor deze bevalling noteerde Catharina 10 gulden. De analyse van haar honoraria in de uitgave noemt voor het gezin van Cornelis Visser bedragen van 9 gulden 9 stuivers en 10 gulden. Dat wijst erop dat zij meer dan eenmaal bij dit huishouden werkte, al bevat de gepubliceerde selectie niet van iedere bevalling dezelfde uitvoerige bijzonderheden.

De hoogte van het honorarium past bij Cornelis' maatschappelijke positie. Ter vergelijking: Friese loonreeksen laten zien dat het zomerdagloon van werkvolk in de 18de eeuw maar weinig veranderde; bij zwaar openbaar werk in Harlingen werd in 1782 18 tot 22 stuivers per dag betaald. Hoewel dat bijna vijftig jaar later is, geeft het een bruikbare orde van grootte: 10 gulden vertegenwoordigde ongeveer negen tot elf van zulke werkdagen. Bij veel gewone gezinnen ontving Catharina slechts een paar gulden.

Het verhaal maakt daardoor niet alleen een moeilijke bevalling zichtbaar, maar ook de grote verschillen binnen haar clientèle. In Dokkum in de 18de eeuw kwam zij bij arbeiders, schippers en ambachtslieden, maar eveneens bij kooplieden, bestuurders en renteniers. De stad bouwde daarbij voort op de handelsfunctie die ook in Dokkum in de 17de eeuw al belangrijk was.

Overzicht Catharina Schrader

Nettenwerk rond 1730.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.