Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Goederen worden gelost van een vrachtschuit aan een Friese kade, rond 1650.
Lees meer over schippers en scheepsvolk

12 april 1732: van vrijdagavond tot zaterdagavond bij meester-schuitmaker Ducke Jans

Op vrijdagavond 12 april 1732, de avond voor Pasen, werd Catharina geroepen bij Ducke Jans. Zij noemt hem in haar register “meyster schuytemacker”: meester-schuitmaker. Zijn vrouw heette Trintie. In haar latere herinnering schreef Catharina “meysterscheepstimerman”. De woorden verschillen iets, maar wijzen beide op een vakman in de scheepsbouw.

Voor een stad als Dokkum in de 18de eeuw was dat een herkenbaar beroep. Kleinere vaartuigen waren nodig voor vervoer van mensen, turf, landbouwproducten en handelswaar. Dokkum had bovendien een langere scheepsbouwtraditie die ook al zichtbaar was in de 17de eeuw . Catharina kwam geregeld bij gezinnen die rechtstreeks met scheepvaart of scheepsbouw verbonden waren.

Bij Trintie zag zij meteen dat de bevalling moeilijk zou worden. Zij beschreef de baarmoeder als scheef. Het kind lag met het gezicht naar boven en er was nog nauwelijks ontsluiting. In haar latere herinnering schreef ze dat het “verschricklick” was en dat zij boven haar krachten moest werken.

Scheepvaart rond 1748.

Scheepvaart rond 1748.

Schippers en inwoners tijdens het oproer in Lemmer in 1748.
Lees meer over schippers en scheepsvolk

Het register geeft ook de duur. Catharina kwam vrijdagavond en bleef tot zaterdagavond. De bevalling nam dus ongeveer een etmaal in beslag. Zij schreef dat zowel Trintie als zijzelf het bijzonder zwaar hadden. De formulering “Het vil ons beyde seer swar” maakt duidelijk hoe ze die lange nacht en dag heeft ervaren.

Uiteindelijk werd het kind geboren en waren moeder en kind volgens Catharina in orde. In haar latere herinnering schreef ze dat de Heer uiteindelijk uitkomst gaf. Voor haar werk ontving zij drie gulden en tien stuivers.

Voor deze lange en zware bevalling ontving Catharina 3 gulden en 10 stuivers. Bij andere gezinnen liepen haar betalingen sterk uiteen; zo noteerde zij bij de familie Van Aylva bedragen van 50 gulden.

Overzicht Catharina Schrader

Beurtvaart rond 1715.

Beurtvaart rond 1715.

Een eenvoudig beurtschip op een Friese vaart, rond 1715.
Lees meer over schippers en scheepsvolk

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Verder kijken

Dokkum op de actuele kaart.

Dokkum rond 1710.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Kraamzorg rond 1714.

Kraamzorg rond 1714.

Catharina Geertruida Schrader als vroedvrouw in Dokkum, rond 1714.
Lees meer over bevalling en kraamzorg

Verder lezen

Twee etmalen bij een schuitmaker op de Kleine Helling

Bij schipmaker Henderick Isackx op de Helling in 1729

Trekschuit rond 1715.

Een trekschuit wordt door een paard over het jaagpad getrokken, rond 1715.
Lees meer over schippers en scheepsvolk

Kraamzorg rond 1715.
Kraamzorg rond 1715.

Dagelijks leven

Bronnen

Oorspronkelijke aantekening van Catharina Schrader, 12 april 1732, geval 2640; daarnaast haar latere uitgebreidere herinnering aan hetzelfde geval; transcriptie in M.J. van Lieburg (red.), Memoryboeck van de vrouwens.

Digitale uitgave bij DBNL .