Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

Vanaf augustus 1664 verblijven wij in Blois, Orléans en later opnieuw in Parijs. We bezoeken gebouwen, feesten en instellingen.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

Op 12 augustus reizen wij uit Parijs met de koets richting Orléans. De rit kost twaalf gulden. Voor de bagage moeten wij twee stuivers per pond extra betalen, al mag een reiziger zes pond gratis meenemen. We eten onderweg en slapen in Étampes. De volgende dag rijden wij via Angerville, Toury en Artenay door naar Orléans.

Buiten de stad zien wij langs de weg een opgehangen rover. Op 14 augustus varen wij op een klein schip de Loire af richting Blois. Wij passeren Beaugency en andere plaatsen aan weerskanten van de brede rivier.

Vanuit Blois bezoeken wij kastelen en tuinen: Chambord met zijn fraaie trappen, Cheverny met lange lanen en Beauregard met een galerij vol portretten. Bij een bron drinken mensen water omdat het volgens hen goed zou zijn tegen nierstenen. Een andere aarde wordt ons aangeprezen als middel tegen pest en buikloop. Wij schrijven die geneeskundige beweringen op, zonder dat wij zelf de werking ervan kunnen vaststellen.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

Op 15 december vertrekken wij vroeg te paard. Het is rond zeven uur nog niet goed licht. We eten in Saint-Laurent en zien onderweg in Cléry een beeld van Lodewijk XI. Tegen vijf uur in de avond, wanneer het donker wordt, komen wij in Orléans. Daar slapen wij in de Croix Blanche.

We bezichtigen de stad en de kerk van Sainte-Croix. Vanaf de toren van het stadhuis kunnen wij uitkijken over de bebouwing. Een kostuum dat aan Jeanne d'Arc wordt toegeschreven krijgt in het verslag veel aandacht: rood laken, rood en geel samengestelde delen en een wambuis met lichte stof.

Op 17 december trekken wij per karos verder. De weg over de open vlakten vinden wij op sommige stukken onveilig vanwege struikrovers. Op 19 december zijn wij weer in Parijs. Na Kerstmis zien wij in de avond een stoet met fakkels voor het overleden dochtertje van de koning. Het kind wordt naar Saint-Denis vervoerd.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

In Parijs zijn huizen zeer duur om te huren. Voor een huis waar wij wonen wordt een huur van achttienhonderd gulden genoemd; voor de Croix-de-Fer zelfs vierentwintighonderd. Grote delen van de stad staan dicht opeen. Kerken, markten en paleizen nemen veel ruimte in.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

We bezoeken instellingen voor zieken en armen. Van het Hôtel-Dieu wordt ons verteld dat daar duizenden zieken verblijven en duizenden bedden staan. In de Charité tellen de aantekeningen 128 bedden. In de kruidentuin van de koning vinden wij verschillende afdelingen voor geneeskrachtige planten, scheikunde en een kleine wijngaard. Het is een andere wereld dan de praktische hulp in een dorpshuishouden.

In de stad zijn scholen voor paardrijden en andere oefeningen. Bij één daarvan horen tientallen leerlingen en ruim tachtig paarden. Het onderhoud van de paarden kost veel geld. We zien bovendien grote koninklijke stallen met veel paarden en bewaakte paleizen.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

Wij beschrijven de gebouwen van de stad in afzonderlijke groepen. De Notre-Dame heeft een lange binnenruimte en twee zware westtorens. Andere kerken hebben reliekschrijnen, grafmonumenten of zeer kostbare altaren. Bij de Sainte-Geneviève worden voorwerpen bewaard die bij onheil of ziekte aan het volk worden getoond. In enkele kerken zien wij grafstenen en een hart van een overleden koning dat in een verguld voorwerp wordt bewaard.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

In de vele bibliotheken liggen handschriften, boeken en verzamelingen van koningen en geleerden. Een gedeelte van de koninklijke bibliotheek heeft manuscripten die zelfs op boombast zouden zijn geschreven. In andere gebouwen zien wij onderwijszalen, rechtsgeleerde opleidingen en anatomische verzamelingen. Wij hebben bij de Sorbonne een promotie gezien.

Overal in Parijs zijn bruggen, poorten, markten en pleinen. De Pont Neuf meten wij in passen. Sommige andere bruggen zijn met huizen bebouwd. Aan de Place Royale staan woningen in een regelmatig patroon met een gelijke bouwhoogte. In de grote hofgebouwen achter de paleizen zijn brede lanen, wandelpaden en plaatsen om met een bal en een houten slaghout een spel te spelen.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

Wij zien een plechtigheid waarbij de koning de voeten wast van dertien kleine jongens. Ze zijn allemaal in het rood gekleed. Eén voet is bloot, de andere is met een handdoek omwikkeld. Eerst houdt een geestelijke een preek en er wordt gezongen.

Daarna knielt de koning bij de kinderen. Andere hoge personen houden de handdoek en de waterkom vast. De koning wast en droogt de voeten. Vervolgens krijgen de jongens eten in houten kommen en schotels. Voor ieder kind wordt een mand gevuld, met daarbij een beursje van rood leer. Wij volgen de handelingen nauwgezet, van het aanbieden van het eten tot het meegeven van de mand.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

Het Palais Royal heeft rijk ingerichte zalen en een tuin. Bij het vroegere paleis van Mazarin zien wij kostbare schilderijen, tapijten en allerlei voorwerpen, maar ook lange stallen met vele afdelingen. Bij het Louvre en de Tuilerieën staan veel paarden die voor het hof worden gehouden. Een stal telt volgens het reisjournaal ongeveer honderdtwintig paarden.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

De wachters hebben herkenbare uniformen. De Franse soldaten dragen grijs en krijgen volgens de gegevens die wij vernemen vijf stuivers per dag plus geld voor kleding. Zwitserse wachters krijgen acht stuivers. Bij hen dragen musketiers rood en de mannen met lange pieken blauw. Hun soldij wordt wekelijks uitbetaald. Zo noteren wij naast de pracht van het hof ook hoeveel de mensen aan de toegangspoorten verdienen.

Een andere koninklijke stal heeft tientallen rijpaarden en een aparte ruimte bevat zeven kleine paarden, geschonken aan de jonge troonopvolger. We zien twee verschillende koninklijke balletten; in één dansen ook militairen met ontblote zwaarden. Het hof vertoont zich op zulke dagen als een plaats van muziek, gymnastiek, paarden en kleding.

Jarich van Ockinga (in modern Nederlands):

Op Driekoningen wordt in huizen een taart gebakken met een boon erin. Wie het stuk met de boon krijgt, wordt voor die dag koning. Wanneer hij drinkt, roepen de anderen luid dat de koning drinkt. Dit is een gewoonte die wij zelf bijzonder genoeg vinden om op te schrijven.

Aan het hof zien wij twee uitvoeringen van het koninklijke ballet, waarbij de koning zelf danst. Ook krijgen wij een dans van veertig Zwitserse soldaten te zien: ze dragen maskers en kappen en dansen met ontblote zwaarden. Bij de koninklijke paleizen en de Tuilerieën zien wij bovendien beren, wolven, paarden en andere dieren die er worden gehouden.

Buiten Parijs bezoeken wij onder meer Versailles en Saint-Germain. In de dierverzameling bij Versailles worden kamelen, buffels, bevers en civetkatten gehouden. De wereld van het hof laat zich voor ons niet alleen in staatszaken kennen, maar ook in vermaak, voedsel, dieren en kleding.