Bergum 1803 - Pytter Jans verhoord over voorschorten en gereedschap
Historische aangifte of getuigenverklaring uit 1803, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
Op 10 maart 1803 werd de arbeider Pytter Jans in Bergum verhoord over twee voorschorten, een hamer en een haarspit. Hij zat op dat moment vast. Hij erkende dat hij de voorwerpen had verkocht, maar bleef erbij dat hij ze op de weg en bij een gangpad had gevonden en niet had gestolen.
Bij het verhoor werden eerdere verklaringen van 1 en 2 juli 1801 genoemd. De twee voorschorten waren in verband gebracht met de schuur van Douwe Binnes Douma; de hamer en het haarspit met Sjoerdt Sjerks in Veenwouden.
Pytter Jans
Pytter Jans was arbeider en bevond zich volgens het verhoor in zijn achtenveertigste levensjaar. Op 10 maart 1803 zat hij gedetineerd. Na voorlezing van de verklaringen van 1 en 2 juli 1801 bleef hij bij zijn eerdere lezing.
Hij zei dat hij de twee voorschorten die bij hem waren aangetroffen, had gevonden op de weg naast de schuur van Douwe Binnes Douma. Volgens hem had hij ze dus niet van de haag afgenomen. Daarna was hij ermee langs huizen gegaan om ze te verkopen. Hij had ze aan Harmen Jelmers verkocht voor negentien stuivers.
Over de hamer en het haarspit die in de verklaring van Sjoerdt Sjerks uit Veenwouden voorkwamen, verklaarde Pytter dat hij die naast diens huis, dicht bij een gangpad, had gevonden. Ongeveer vier dagen eerder had hij de voorwerpen al op circa zes passen van het pad zien liggen.
Hij had de hamer en het haarspit vervolgens meegenomen en aan Jelmer Harmens, arbeider in Suameer, verkocht voor één carolusgulden. Volgens Pytter had hij het geld nog niet ontvangen. Hij bleef ontkennen dat hij een van deze goederen had gestolen. Hij verklaarde verder niets van de zaak te weten. Na voorlezing ondertekende hij zijn verklaring op 10 maart 1803 in Bergum.
Op 12 mei 1803 werd Pytter Jans op verzoek van het Hof naar het Blokhuis overgebracht. Daaraan was een brief van 11 mei voorafgegaan.
Wat is nog zichtbaar?
- De plaatsen Bergum, Veenwouden en Suameer zijn nog herkenbaar; de precieze plekken waar Pytter de goederen naar eigen zeggen aantrof, zijn niet vastgesteld.
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Afbeeldingen
Bronnen
Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-11-D10, scanbladen 216. Verklaring van Pytter Jans. Datum: 10 maart 1803.
Verantwoording
- Het verhoor verwijst naar informaties van 1 en 2 juli 1801. Een registerindex noemt hierbij 1802; de datering is niet stilzwijgend gelijkgetrokken.
- Pytter erkende verkoop van de voorwerpen, maar ontkende diefstal. De bron bevat geen bewezen dader of eindvonnis.
- De formulering over de negentien stuivers is niet geheel zeker gelezen; voor de carolusgulden verklaarde Pytter uitdrukkelijk dat hij niet betaald was.
- De kantlijn over overbrenging op 12 mei 1803 beschrijft geen veroordeling.
- De handgeschreven scans zijn voor deze publicatie niet opnieuw gelezen.
- Het overbrengen naar het Blokhuis staat in een kantlijnaantekening. Een strafvonnis is bij dit verhoor niet aangetroffen.
- Enkele historische woordlezingen blijven onzeker. Er zijn geen aanvullende voorwerpen, namen of gebeurtenissen als vaststaand ingevuld.