Veenwouden 1802 - Haver, gereedschap en sjaal verdwenen
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1802, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In de nacht van 4 op 5 maart 1802 verdwenen uit de schuur en het achterhuis van Sjoerd Cornelis bij Veenwouden haver en gereedschap. Ook een sjaal uit de kamer werd vermist. Sjoerd en zijn vrouw Stijntje Jans noemden een man die twee nachten bij hen in de schuur had gelogeerd. Zij zagen de diefstal niet gebeuren.
Sjoerd Cornelis
Sjoerd Cornelis, huisman aan de kant van Veenwouden onder Bergum, 40 jaar oud, verklaart na oproeping, verhoor en beëdiging dat in de nacht tussen de 4e en 5e van deze maand uit zijn schuur en achterhuis een kleine hoeveelheid haver, een haarspit met hamer en nog een kleine hamer zijn gestolen. Hij vermoedt sterk dat Pieter Jans, die op Bergumerdam woont, dit heeft gedaan. Deze heeft twee nachten bij hem in de schuur gelogeerd: hij kwam op woensdagmorgen de 3e en vertrok weer op vrijdagmorgen de 5e, zodat hij juist die nachten in de schuur heeft gelogeerd.
Pieter Jans vertrok die ochtend, nog voordat de aangever ontdekte dat er iets ontbrak, snel nadat hij koffie had gedronken met hem en zijn gezin. Volgens Sjoerd had Pieter Jans ook een sjaal uit zijn kamer gestolen. De aangever kan niet zeggen waar Pieter Jans zich nu ophoudt.
Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende haar te Bergum op 8 maart 1802. Sjoerd Kornelis.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Een kleine hoeveelheid haver uit de schuur en het achterhuis.
- Een haarspit met een hamer en nog een kleine hamer.
- Een sjaal uit de kamer.
Sjoerd noemde de aankomst van Pieter Jans op woensdagmorgen 3 maart, het koffiedrinken met het gezin en diens vertrek op vrijdagmorgen 5 maart. De sjaal kwam uit de kamer, de andere spullen uit de schuur en het achterhuis.
Stijntje Jans
Stijntje Jans, huisvrouw van Sjoerd Cornelis, wonend onder Bergum, 31 jaar oud, verklaart na oproeping, verhoor en beëdiging dat in de nacht tussen de 4e en 5e van deze maand uit de schuur en het achterhuis een kleine hoeveelheid haver, haar sjaal, een haarspit, een hamer en nog een kleine hamer zijn gestolen. Zij vermoedt sterk dat Pieter Jans, wonend op Bergumerdam, dit heeft gedaan, omdat hij twee nachten bij haar in de schuur heeft gelogeerd. Na duidelijke voorlezing sloot zij haar verklaring af en zette zij te Bergum op 11 maart 1802 eigenhandig haar kruismerk: Stijntje Jans.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Een kleine hoeveelheid haver.
- Haar eigen sjaal.
- Een haarspit en twee hamers.
Stijntje Jans legde drie dagen later haar eigen verklaring af. Zij noemde dezelfde goederen en dezelfde verdenking. Anders dan haar man zette zij geen geschreven handtekening, maar haar eigen kruismerk.
Wat is nog zichtbaar?
- Het dorp Veenwouden en het omringende agrarische landschap.
- De schuur waarin Pieter Jans volgens de verklaringen logeerde, is niet nauwkeurig te identificeren.
Pieter Jans uit Bergum en Bergumerdam
Mogelijk dezelfde persoon. In 1797 wordt Pieter Jans uit Bergum aangehouden na nachtelijk toezicht. In 1801 wordt een Pieter Jans uit Bergum als verkoper van voorschorten en een haarspit genoemd; in 1802 verdenken twee huisgenoten Pieter Jans van Bergumerdam na overnachtingen in hun schuur. Naam, streek en tijdsverloop passen, maar partner, vader en aansluitende leeftijden ontbreken. De drie mannen zijn daarom niet als bewezen één persoon samengevoegd.
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Veenwouden
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Afbeeldingen
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Bronnen
Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-9-D03, bladen 161, 162, 163. Getuigen: Sjoerd Cornelis; Stijntje Jans.
De gele blokken bevatten de oorspronkelijke transcripties; de grijze blokken geven de volledige leesbare moderne tekst. De handgeschreven scans zijn bij deze ronde niet opnieuw geraadpleegd.
Verantwoording
- Pieter Jans werd door beide getuigen verdacht vanwege zijn verblijf, maar geen van beiden verklaarde de diefstal te hebben gezien.
- Sjoerd Cornelis staat onder zijn verklaring als Sjoerd Kornelis; Stijntje Jans gebruikte een eigen kruismerk.
- Een zinsdeel over de achternaam in Sjoerds verklaring is niet zeker leesbaar.
- De aangiften zijn van 8 en 11 maart 1802; de gestelde diefstal vond plaats in de nacht van 4 op 5 maart.
Afbeeldingen zijn historische voorstellingen en tonen niet aantoonbaar de betrokken personen.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw
Bataafse en Franse tijd