Van Gouden Zweep tot Koningszweepdag (1777-1830)

Harddraverijen trokken in Friesland veel publiek. In Leeuwarden werden wedstrijden soms verbonden aan een vorstelijk bezoek. Daardoor zijn van verschillende wedstrijden opvallend veel details bewaard gebleven.

1777: Willem V kijkt naar 27 harddravers

Op 2 september 1777 werd buiten Leeuwarden op de Zwarteweg een harddraverij gehouden tijdens het bezoek van stadhouder Willem V en zijn gezin. Aan de wedstrijd deden volgens een latere beschrijving 27 paarden mee. Het paard van de Franeker koopman Laas Boumans won de Gouden Zweep. Van de gebeurtenis werden ook gedenkpenningen gemaakt.

Landschap rond 1800.

1823: een jaarlijkse koninklijke prijs

Koning Willem I bepaalde tijdens zijn verblijf in Leeuwarden in 1823 dat jaarlijks een Gouden Zweep zou worden verreden. Voor de prijs werd 500 gulden beschikbaar gesteld. De wedstrijd moest de paardenfokkerij stimuleren.

24 juli 1830: duizenden mensen en 24 paarden

In juli 1830 kwamen Willem I, de Prins van Oranje en prins Alexander naar Leeuwarden. De Leeuwarder Courant beschreef honderden vlaggen aan publieke gebouwen, molens en particuliere huizen. Bij de aankomst van de prins stonden volgens de krant duizenden toeschouwers.

Op 24 juli volgde de harddraverij. Vierentwintig bekende harddravers uit verschillende provincies deden mee. Om half vier was de wedstrijd afgelopen. Landbouwer Klaas Andries Siccama uit Dantumawoude won. Hij reed daarna met zijn paard naar het balkon waar de koninklijke familie stond en kreeg de Gouden Zweep uit handen van prins Alexander.

Kermis rond 1850.

Een wedstrijd die ook werd afgebeeld

De harddraverij van 1830 werd vastgelegd door tekenleraar en schilder Jan Hendrik Matthijsen. Op de latere lithografie zijn de baan, het publiek, de vorstelijke bezoekers en de winnaar weergegeven. Voor Leeuwarden is dit daardoor een uitzonderlijk goed gedocumenteerd volksvermaak.

Enkele maanden later veranderde de politieke situatie volledig door de Belgische Opstand. In november vertrokken honderden Friese schutters juist vanuit Leeuwarden per trekschuit richting Harlingen en vervolgens naar het zuiden.

1830: honderden schutters vertrekken met trekschuiten

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.