Makkinga door de eeuwen heen
Boerderijen rond een brink
Makkinga ontstond vanuit de agrarische ontginningen bij Oosterwolde. Het dorp had losse boerderijen en groeide bij de kerk uit tot een buurt rond een brink. Wegen liepen vandaar naar Oosterwolde, Oldeberkoop, Donkerbroek en Elsloo. Het dorp was dus niet gebouwd langs één veenvaart, zoals Haulerwijk.
In 1788 beschreef de Tegenwoordige Staat van Friesland de kerkbuurt met "een groen plein in het midden". Dit achttiende-eeuwse aardrijkskundige naslagwerk beschreef per dorp het landschap, gebouwen en bestuur. Bij de brink stond de kerk, zonder toren in 1788, en niet ver daarvandaan het huis van de familie Lycklama à Nijeholt.
Graan, boter en land
Het Beneficiaalboek van 1543 noteert bij Makkinga de namen van boeren, pachters en landeigenaren. Kerkelijke inkomsten bestonden uit betalingen in geld, rogge, brood en boter. Het gaat onder meer om Eyso Abelens, Laurens Martens, Feddo Doyens en Hermen Doyens. Bij de Kuynder lag hooiland. Het register benoemt ook de pastoor Meynardus Nicolai en de vicarie.
De buurtschap Twijtel had in de 17de en 18de eeuw een graanmolen. In 1720 kocht Albert Popkes er een molen met woning, bakhuis en turfhuisje voor 2.025 caroligulden. In de 19de eeuw bleef het malen van rogge belangrijk voor de omgeving.
De kerk en het huis van de grietman
De huidige kerk dateert van 1777 en verving een middeleeuwse kerk. De klok uit 1466 herinnert nog aan het oudere gebouw. De laatste stins van de familie Lycklama werd in 1829 afgebroken. Makkinga was in de 19de eeuw enige tijd de hoofdplaats van Ooststellingwerf.
De vaart komt laat
Pas in 1887 kreeg Makkinga een eigen vaartverbinding naar de gekanaliseerde Tsjonger. Voor die tijd speelde vervoer over de oude wegen een grote rol. In 1895 werd een coöperatieve zuivelfabriek opgericht, waar boeren hun melk gezamenlijk konden laten verwerken.
Van zandwegen naar melkvervoer
Boeren en bakkers reisden over de zandweg naar Oldeberkoop en de brink van Makkinga. Bij Twijtel staken voetgangers de Tsjonger over via waden en een ruwe brug van stammen en takken. Vanaf 1888 lag er de nieuwe Prikkedambrug. Na het graven van de Makkingaastervaart in 1887 konden ook schepen Makkinga bereiken. In de jaren 1890 reed melkrijder A. Middel aanvankelijk met een hondenkar langs de boeren van Twijtel. Toen zijn lading te zwaar werd, schakelde hij over op een klein paard. Meer hierover staat bij Makkinga in de 19de eeuw.
Wat is nog zichtbaar?
- De groene brink en het oude kruispunt van wegen.
- De kerk aan Brink 10 uit 1777 met een klok uit 1466.
- De oude dorpspomp op de brink.
- De omgeving van de voormalige Lycklamastins.
- De laat-19de-eeuwse panden en de oude vaartverbinding.
Andere verhalen en perioden
Wilt u reageren?
Heeft u een familiebrief, dagboek, oude foto of een aanvulling over Makkinga? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.