Oldeberkoop tussen twee rivieren
Oldeberkoop (Aldeberkeap) ligt op een zandrug tussen de Tjonger, die hier ook Kuinder heet, en de Lende. De oude bebouwing volgde de Binnenweg en de Buitenweg. Bij de kerk ontstond een dorpskom met een groene ruimte. De naam Brocope komt in 1228 voor.
Waarvan leefden de bewoners?
De landbouw bepaalde lang het werk. Ten noorden van het dorp lagen langs de Tjonger hooi- en weilanden. Aan de zuidzijde lagen akkers, heide en veen. Boeren hielden vee, verbouwden graan en lieten hooi binnenhalen. Daarnaast leefden gezinnen van houtbewerking, veenwerk, ambachten en handel. Meer over het werk van boeren en landarbeiders.
1585: Spaanse soldaten in het dorp
In 1585 trokken Spaanse soldaten vanuit Steenwijk door Oldeberkoop op weg naar Schoterland. De kerk diende als toevluchtsoord voor inwoners. Omdat de hoge toren ook als uitkijkpost kon worden gebruikt, ondergroeven de soldaten de fundamenten. De toren stortte in en nam vrijwel de gehele westgevel mee. Pas rond 1608 werd een kleinere toren gebouwd. Op Oldeberkoop in de 16de eeuw staan het oorspronkelijke historische fragment en de gebeurtenissen van 1597, toen dertig soldaten in de kerk lagen.
Ook in 1672 en 1673 werd bij Oldeberkoop gevochten. De Munsterse troepen namen in augustus 1673 de Bekhofschans in. Bij de daaropvolgende terugtocht maakte een zware storm de wegen door de beekdalen gevaarlijk.
1672 en 1673 werd bij Oldeberkoop gevochten
Brug, veer en wegen
De oversteek van de Tjonger lag op de weg naar Schoterland. Tot 1657 gebruikten reizigers hier een overzet, een kleine veerpont. Daarna kwam een brug. Voor het onderhoud van de route werd tol geheven. De Bruggelaan dankte daaraan zijn betekenis. Over de weg reisden boeren met karren, kooplieden en bezoekers van de herberg. Pas in 1887-1888 kreeg het dorp een vaarverbinding met de gekanaliseerde Tjonger.
Herberg De Zwaan
De herberg De Zwaan wordt al in 1720 genoemd. Reizigers konden er overnachten en het bestuur van de grietenij vergaderde er. Een grietenij was een Friese bestuurlijke eenheid, vergelijkbaar met een gemeente. In 1835 kreeg Oldeberkoop een eigen grietenijhuis; later werd dat gebouw voor het kantongerecht en een gevangenis gebruikt. In De Zwaan zijn nog oude bedsteeden, tegels, een schouw en een waterput te vinden.
1815-1856: het dorp groeit
Een historische telling vermeldt 400 inwoners in 1815, 659 in 1840 en 849 in 1856. Bij deze aantallen horen ook bewoners buiten de kleine dorpskom. Landbouw, handel, een korenmolen, winkels en herbergen boden werk. Er waren twee jaarmarkten: op de vrijdag na Hemelvaartsdag en op de eerste woensdag van september. Over markten en kermissen staan meer verhalen op de themapagina.
Wat is nog zichtbaar?
- De oude dorpskern bij de kerk en de Binnenweg, nu deel van de Oosterwoldseweg.
- Het gebouw van de voormalige herberg De Zwaan.
- De herkenbaar gemaakte omtrekken van de Bekhofschans bij de Lende.
- Het kanon dat in 1979 in de gracht van de Bekhofschans is gevonden.
- De route naar de oude Tjongerovergang en de voormalige Bruggelaan.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.