Oldeberkoop in de 18de eeuw
Oldeberkoop was een dorp van boeren, arbeiders, ambachtslieden en reizigers. In de dorpskern stonden huizen rond de kerk; buiten de kom lagen boerderijen, akkers, heide en hooilanden. Wegen over de zandrug verbonden het dorp met andere plaatsen in de Stellingwerven.
Boerderij, akker en hooiland
De lage landen langs de Tjonger en de Lende leverden hooi en weiland. Hogerop lagen akkers en wegen. Een boerengezin moest koeien voeren, melk verwerken, het koren binnenhalen en in de winter de voorraad beheren. Bij het werk hielpen knechten, meiden en kinderen. Op de pagina over boeren en landarbeiders staan meer concrete beschrijvingen van dit werk.
1720: herberg De Zwaan
De Zwaan wordt in 1720 voor het eerst vermeld. In de herberg konden reizigers verblijven. Ook het bestuur van Ooststellingwerf kwam er bijeen. In de huidige voormalige herberg zijn oude wit betegelde wanden, een schouw, bedsteden en een waterput bewaard. De herberg staat op de oude route door het dorp.
De vergadering in de herberg duurde tot de bouw van het grietenijhuis in de 19de eeuw. Over het werk van herbergiers en handelaren staan meer voorbeelden op de themapagina.
Een winterschool
Oldeberkoop had nog lang een winterschool: onderwijs werd vooral in de wintermaanden gegeven, wanneer kinderen minder nodig waren bij werkzaamheden op het land. In een register van 1698 staat al een schoolmeester vermeld. In 1719 was Claas Coenis schoolmeester en voorzanger. In de 18de eeuw combineerden sommige schoolmeesters het lesgeven met werk als belastingontvanger of dorpsrechter.
Een schoolgebouw stond vroeger tegen de muur van het kerkhof. De kinderen leerden er lezen, schrijven en rekenen. Hoeveel kinderen uit de buurtschappen de lessen bezochten is niet vastgesteld.
Wegen, brug en tol
Wie naar het noorden reisde, passeerde de overgang over de Tjonger. De in 1657 aangelegde brug werd ook in de 18de eeuw gebruikt. Het onderhoud van de weg naar de brug werd bekostigd met tol. Grote ladingen hout, hooi en graan moesten over vaak moeilijk begaanbare wegen worden gebracht. Over markten en kermissen staan passende verhalen elders op Toenentoen.nl.
Wat is nog zichtbaar?
- De oude dorpskom met wegen langs de kerk.
- Het pand van de voormalige herberg De Zwaan.
- Het verloop van de vroegere route naar de Tjongerovergang.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.