Wolvega in de 18de eeuw
Wolvega was in de 18de eeuw een langgerekt streekdorp met bouwlanden en bos aan de hogere zijde en weiden en hooilanden richting de Linde. De doorgaande weg maakte het dorp bereikbaar, maar het was nog geen drukke stedelijke plaats.
1712: de laatste wolf
De gemeentelijke tijdlijn noemt Albert Harms uit Wolvega als de man die in 1712 bij Oldeholtpade de laatste wolf van Friesland schoot. Het verhaal past bij een landschap waarin bos en hakhout nog veel sterker aanwezig waren dan later. De precieze omstandigheden van de jacht zijn in de gebruikte bron niet uitgewerkt.
Kinderspel rond 1790.
Landhuizen langs de dorpsstraat
De families Van Haren en andere bestuurders lieten hun aanwezigheid in Wolvega zien met grote huizen en tuinen. Lindenoord stond aan de dorpsstraat. In 1776 brandde het huis af. Na de brand werd een nieuw landhuis gebouwd, dat in 1780 gereedkwam in Lodewijk XVI-stijl.
Onno Zwier van Haren, die vanaf 1742 eigenaar was, maakte de voltooiing niet meer mee; hij overleed in 1779. Het huidige Lindenoord bewaart nog de hoofdvorm van de herbouw uit 1780.
Herberg rond 1780.
1769: inbraak op Lindenoord
In de nacht van 6 op 7 november 1769 werd op Lindenoord ingebroken. Er bleek niets gestolen, maar op de deur van de slaapkamer waren sporen van een breekijzer te zien. Onno Zwier van Haren was ervan overtuigd dat de indringers hem hadden willen doden. Het gerechtelijk onderzoek gaf daarover geen duidelijkheid.
De gebeurtenis veranderde zijn dagelijks leven. Van Haren schreef dat zijn vrouw, kinderen en vrienden hem dringend vroegen zijn eenzame wandelingen te staken. Juist tijdens die wandelingen kon hij volgens hem het beste denken en aan zijn dichtwerk werken.
Van Haren schreef dat hij zich voortaan moest onthouden van zijn "eenzaame wandelingen", op ernstige aandrang van zijn vrouw, kinderen en vrienden.
In oktober 1776 brak brand uit in de bibliotheek van Lindenoord. De bewoners konden ontkomen, maar het huis brandde uit en een groot deel van Van Harens boeken en handschriften ging verloren. Van Haren zelf meende dat de brand was aangestoken; bewijs daarvoor is niet gevonden.
Een dorp met bouwland, bos en weiland
Een beschrijving uit 1788 noemt Wolvega een fraai dorp aan de Buitenweg. Rond het dorp lagen bouwlanden en bossen. Zuidwaarts liepen weide- en hooilanden door tot de Linde. Op de kaart en in latere beschrijvingen is ook een korenmolen te vinden.
De bebouwing lag vooral langs de lange straat. Erven, bomen en landbouwgrond bleven tussen de huizen zichtbaar. De reconstructie van 1790 in de Toenentoen-bibliotheek is op dit langgerekte karakter gebaseerd.
Boerenerf rond 1715.
Reizen en herbergen
Wolvega lag aan een belangrijke landroute tussen het zuiden en het midden van Friesland. Reizigers konden er rusten en paarden verzorgen. Craandijk herinnerde zich in 1881 nog een oude dorpsherberg met het jaartal 1759 en een karakteristiek uitstek boven de ingang, gedragen door zware vierkante pijlers.
Wat is nog zichtbaar?
- Lindenoord, herbouwd in 1780.
- De 18de-eeuwse structuur van de oude dorpsas in Hoofdstraat en Van Harenstraat.
- De Kerk op de Hoogte met 18de-eeuwse interieuronderdelen.
- De groene omgeving van het oude dorp, al is veel bebouwing later verdicht.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.