Oranjewoud in de 18de eeuw

In de 18de eeuw veranderde Oranjewoud van een buitenverblijf met boerderij en bos in een uitgebreid vorstelijk landgoed. De aanleg was niet alleen een huis met tuin: lange assen, water, lanen, bosvakken en landbouwgronden vormden samen een ingericht landschap.

1703-1707: verbouwing met Daniël Marot

Tussen 1703 en 1707 begon een vernieuwing waarbij Daniël Marot nauw betrokken was. Bij de dood van Johan Willem Friso in 1711 waren de zijvleugels van het geplande lustslot gereed. Zijn weduwe Maria Louisa van Hessen-Kassel liet deze vleugels inrichten; het grote hoofdgebouw dat tussen de vleugels was gedacht, kwam niet tot stand.

Landschap rond 1800.

Een zichtas van kilometers

De tuinaanleg werd wel uitgevoerd. De Prinsenwijk functioneerde als lang waterkanaal, het zogeheten grand canal. Aan de andere kant van de aanleg lag de Flapsingel. Samen vormden zij een lange centrale as die zich over meer dan drie kilometer uitstrekte.

Zo'n geometrische aanleg veranderde de manier waarop men door het landschap keek en liep. Rechte lanen en waterlopen maakten deel uit van het ontwerp, terwijl op andere delen van het bezit boeren bleven werken. Sierlandschap en landbouw lagen naast elkaar.

Boerenerf rond 1790.

1747: sterrenbos en doolhof

In 1747 volgden sterrenbossen en een doolhof. Een sterrenbos bestaat uit lanen die vanuit een middelpunt in verschillende richtingen lopen. Het vergde veel onderhoud: bomen en hagen moesten worden geplant en gesnoeid, paden onderhouden en watergangen schoongehouden.

De buitenplaats bracht ander werk dan een gewone boerderij. Naast boeren en knechten waren hoveniers, bosarbeiders, koetsiers en huispersoneel nodig. Complete loon- of personeelslijsten waarmee hun aantallen kunnen worden vastgesteld zijn voor deze periode niet bewaard.

Landbouw rond 1700.

1794: de tuinen worden opnieuw veranderd

Aan het einde van de eeuw veranderde de smaak. In 1794 werden delen van de tuinen gereorganiseerd naar plannen van P.W. Schonck. De oudere rechte structuren verdwenen niet allemaal; juist de combinatie van verschillende fasen is later in het landschap herkenbaar gebleven.

Oranjewoud was ook een bestemming

Voor bewoners van Heerenveen lag de buitenplaats dichtbij genoeg voor een tocht over land. De lanen en bossen werden daardoor niet alleen door de hofhouding en arbeiders gebruikt. In de 19de eeuw zou het gebied steeds nadrukkelijker een wandel- en recreatiebestemming worden.