Oudehorne in de 18de eeuw

In de 18de eeuw bleef Oudehorne langgerekt en agrarisch. De oude kerk, school en boerderijen lagen langs de route over de zandrug. Heerenveen werd belangrijker als markt- en dienstencentrum, terwijl de vervening ten noorden en oosten doorging.

Schoolmeesters bij kerk en dorp

In 1728 wordt Hans Tjidgers als schoolmeester in Oudehorne genoemd. Vanaf 1742 is Gauke Jacobs als voorzanger bekend. Zulke functies liepen vaak samen: een dorpsmeester gaf les en kon daarnaast voorzingen, klokluiden of andere kerkelijke taken hebben.

Turfvaart rond 1750.

Twee kerken worden te duur en bouwvallig

Oudehorne en Nieuwehorne hadden lang ieder een kerk. Rond 1775 waren de gebouwen in slechte staat. In 1778 werd in Nieuwehorne één nieuwe kerk gebouwd voor beide dorpen. De oude kerk van Oudehorne werd in 1788 afgebroken; het kerkhof bleef in gebruik.

Bedstede rond 1750.

De klokkenstoel bleef in Oudehorne

Het kerkhof van Oudehorne bleef bestaan en de klokkenstoel bleef een herkenbaar punt. Een oude inventaris noemt naast de klok uit 1617 ook een klok uit 1763 van J. Borchhardt uit Enkhuizen. Zo bleef het oude kerkterrein na de afbraak van het kerkgebouw in gebruik.

1728: de boedel van de predikant kon de schulden niet dragen

Predikant Regnerus van der Molen werd op 8 januari 1727 nog als schrijver van de classis Heerenveen genoemd. Op 29 januari 1728 stelde het Hof een curator bonorum aan over zijn insolvente boedel: een nalatenschap met onvoldoende middelen om alle schulden te voldoen. Uit eerdere jaren zijn meerdere leningen en schulden van hem bekend. Een inventaris van de boedel is niet teruggevonden.

Landbouw langs de Schoterlandseweg

Boerderijen lagen op de hogere grond; richting de Tjonger lagen lagere gras- en hooilanden. Paard en wagen waren belangrijk voor vervoer naar Heerenveen en naburige dorpen. Herbergen langs routes konden dienen als rustpunt voor reizigers en voor het verhandelen van nieuws en goederen.

Herberg rond 1715.

Veen en boerenland naast elkaar

De turfwinning bleef werk bieden, maar Oudehorne bleef geen zuiver veendorp. De ligging op de zandrug maakte landbouw blijvend belangrijk. De ontwikkeling van de streek bestond juist uit het naast elkaar bestaan van boerenbedrijf, turfwinning en vervoer.

1781: een schoolmeester uit Oudehorne voor het Hof

De strafindex van het Hof van Friesland noemt op 23 mei 1781 Jan Jochems, schoolmeester, "afk. van Oudehorne". De zaak ging terug op zijn tijd als schoolmeester in Veenwouden. Daar werd hij beschuldigd van het wegnemen van geld dat tijdens de kerkdienst voor de armen was ingezameld. Hij ontkende de diefstal en verklaarde dat hij het geldlaatje alleen had bekeken omdat het niet goed gesloten was.

Bijzitter en ouderlingen uit Oudehorne en Hoornsterzwaag wilden verklaren dat hij zich later gedroeg "zoo als een eerlijk burgerlijk leeven betaamt". Het Hof veroordeelde hem uiteindelijk tot vier jaar verbanning uit Friesland. De Fryske Akademy noemt hem in een schoolmeesterslijst eveneens bij Oudehorne, maar een uitwerking van het strafdossier plaatst zijn werk in 1781 in Hoornsterzwaag.

Een klok uit 1763

Naast de oudere klok van 1617 hing volgens de oude monumentenlijst ook een klok die J. Borchhardt in 1763 in Enkhuizen goot. Na het verdwijnen van de kerk bleef het kerkhof met klokkenstoel een plaats waar de oudere dorpsgeschiedenis letterlijk hoorbaar was.