Scharnegoutum in de 17de eeuw
In de 17de eeuw bleef Scharnegoutum een kleine agrarische gemeenschap. School, boerderij, ambacht en vervoer lagen dicht bij elkaar. Voor veel gezinnen bepaalde het seizoen wanneer er tijd was voor onderwijs, reizen en ander werk.
Boerderij, dorpsschool en vervoer over water komen terug op de themapagina's over Boeren en landarbeiders, Onderwijs en opvoeding en Schippers en scheepsvolk.
1613: klachten over meester Sijbren
Sijbren Tiardtzoon was vanaf 1604 als schoolmeester in Scharnegoutum te volgen. In 1613 bereikten klachten over zijn onderwijs Gedeputeerde Staten. Zij schreven hem rechtstreeks dat hij:
"gansch geen neersticheyt en gebruyckt omme de jonge jeucht die u bevolen wordt naar behooren te leeren"
In modern Nederlands: volgens het provinciebestuur zette hij zich onvoldoende in om de kinderen behoorlijk les te geven. Hij kreeg opdracht voortaan meer vlijt te tonen, zodat er geen nieuwe klachten zouden komen. Het is een zeldzame directe inkijk in de beoordeling van een dorpsschool in 1613.
Dicht bij Sneek
De nabijheid van Sneek maakte handel en werk buiten het dorp mogelijk. Boeren konden vee en zuivel naar de stad brengen; ambachtslieden vonden er klanten en materialen. Tegelijk bleef het dagelijkse ritme thuis bepaald door vee en seizoenen.
Boerenerf rond 1650.
School en dorpsbestuur
De schoolmeester hoorde tot de weinige bewoners die dagelijks met lezen, schrijven en administratie bezig waren. Hij kon tegelijk organist, koster, ontvanger of dorprechter zijn. Voor kinderen betekende school vooral oefenen in lezen, schrijven, psalmen en rekenen.
Onderwijs rond 1600.
Een huishouden op de boerderij
Naast de boer en boerin woonden op grotere bedrijven vaak knechten en meiden. Zij sliepen in of bij de boerderij, aten mee en werkten lange dagen. De grens tussen familie en personeel was praktisch: iedereen was nodig in het hooiseizoen.
Scheepvaart rond 1650.
De omgeving in de 17de eeuw
Goënga in de 17de eeuw: plaats en dagelijks leven
Gauw in de 17de eeuw: plaats en dagelijks leven
Sneek in de 17de eeuw: plaats en dagelijks leven
Wat is nog herkenbaar?
- De oude routes richting Sneek, Goënga en Ysbrechtum.
- Boerderijplaatsen in en rond de voormalige kloostergronden.
- De dorpsstructuur rond vaart, weg en oude erven; de plaats van de vroegere Afgescheiden kerk is lokaal nog bekend als de Pôle.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.