Badgasten op Terschelling: van nieuwsgierige reiziger tot zomerverblijf
Lang voordat Terschelling een vakantie-eiland werd, leefden bewoners van landbouw, veeteelt, visserij en zeevaart. Voor een buitenstaander was de reis lang en afhankelijk van wind, water en ijs.
Aan het einde van de 19de eeuw schreven bezoekers steeds enthousiaster over het eiland. Tegelijk waren de duinwegen modderig of zanderig en lag de overtocht niet voor iedereen binnen bereik.
Wat de reiziger nog niet vond
Een bezoeker uit 1881-1882 schreef uitvoerig over de overtocht, de kleding die voor het eiland nodig was, ontmoetingen met vissers en een tocht per wagen door de dorpen. Hij bezocht een eiland waar de bewoners nog in de eerste plaats werkten aan zee en op het land.
P.J. Wichers vond in 1899 de oude wegen weinig aantrekkelijk. Hij schreef dat men op sommige delen in de herfst nauwelijks kon reizen. De stoomboot van 1882 maakte de verbinding met Harlingen regelmatiger, maar na aankomst moest een gast nog verder over het eiland.
De reizigers kwamen wel kijken en beschreven wat zij zelf zagen, maar hun teksten zijn niet hetzelfde als latere herinneringen van badgasten die wekenlang aan het strand logeerden.
Beeld van werk en leven op of rond Terschelling (historische achtergrondillustratie).
P.J. Wichers, over bezoekers en een badinrichting (1899), in modern Nederlands
Aan het einde van de 19de eeuw kwamen er steeds meer bezoekers naar Terschelling. Onder hen waren reizigers, kunstenaars uit België en Engeland, ambtenaren die met hun gezin de zomervakantie doorbrachten, en mensen die planten kwamen onderzoeken. Voor bezoekers en eilanders was er kort daarvoor een badinrichting geopend. Deze inrichting was aangelegd door de jonge plaatselijke afdeling van de Noord-Hollandse vereniging Het Witte Kruis.
Bezoekers kwamen via West-Terschelling op het eiland aan. Voor een uitstapje naar zee of de dorpen waren zij afhankelijk van de rijwegen en het vervoer over het eiland.
1916: West aan Zee
Bij Paal 8 ontstond in 1916 met een badpaviljoen een vaste voorziening voor bezoekers van de Noordzeekust. Voor de bouw en de toegangsweg werd zand gegraven, waarvan de Badhuiskuil de herinnering bewaart.
Meer informatie staat in West aan Zee.
Beeld van werk en leven op of rond Terschelling (historische achtergrondillustratie).
1929-1935: Midsland aan Zee
Ten noorden van Midsland kwam een andere nederzetting van zomerhuizen. De badweg dateert van 1929, het eerste strandpaviljoen van 1935.
De geschiedenis van deze strandplaats staat op Midsland aan Zee.
Beeld van werk en leven op of rond Terschelling (historische achtergrondillustratie).
Het werk verandert
Herbergen werden pensions. Huiseigenaren gingen kamers verhuren en strandbezoekers hadden eten, vervoer en onderdak nodig. Zo ontstond naast de bestaande eilandberoepen een nieuwe inkomstenbron.
De vroege badplaatsen waren hoofdzakelijk bestemd voor welgestelde bezoekers. Grote aantallen vakantiegangers kwamen pas later; de opkomst van massatoerisme hoort niet bij het 19de-eeuwse eilandleven.
Wat is nog zichtbaar?
- De historische routes van de haven naar het Noordzeestrand.
- De Badhuiskuil bij West aan Zee.
- De Badweg van Midsland aan Zee en de locaties van de vroege paviljoens.
Andere dorpen en eeuwen
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.