West aan Zee: een badplaats groeit in de duinen
Waar aan het begin van de 20ste eeuw bij strandpaal 8 en 9 vooral duinen en een moeizaam bereikbare kust lagen, ontstond de badplaats West aan Zee. Het was geen eeuwenoud boerendorp maar een nederzetting voor mensen die aan zee wilden verblijven.
De opkomst van badgasten begon op Terschelling langzaam. Aan het einde van de 19de eeuw verschenen al reizigers met bewondering voor het strand, de wind en het brede uitzicht. Maar een dag aan de Noordzeekust was voor bezoekers die in West aankwamen nog een flinke tocht.
1916: het badpaviljoen bij Paal 8
In 1916 werd bij de Noordzeekust een badpaviljoen gebouwd. Daarmee ontstond de eerste vaste voorziening op de plek waar later West aan Zee groeide. Voor het benodigde zand werd gegraven in een duinvallei die de naam Badhuiskuil behield.
De weg naar het strand was destijds geen comfortabele verharde toeristenroute. Veel bezoekers hadden voor de tocht naar de kust een wagen of paard nodig. Dat maakte een dagje aan zee anders dan de korte wandeling die latere badgasten gewend waren.
Beeld van werk en leven op of rond Terschelling (historische achtergrondillustratie).
Van badpaviljoen naar zomerhuizen
Een exploitatiemaatschappij wilde een grotere badplaats stichten tussen ongeveer strandpaal 8 en 12. Er werden gronden in erfpacht uitgegeven voor vakantiehuizen. De grootste plannen kwamen niet volledig tot uitvoering.
Zo ontstond een kleine verzameling zomerhuizen tussen de duinen. Er kwamen bezoekers die langere tijd bleven in plaats van na een wandeling naar de veerboot terug te keren.
Beeld van werk en leven op of rond Terschelling (historische achtergrondillustratie).
Gasten, pensionhouders en de stoomboot
Het toerisme was aanvankelijk vooral mogelijk voor mensen met geld en vrije tijd. Dorpsherbergen werden pensions en eilandbewoners gingen verdienen aan overnachtingen, maaltijden, vervoer en voorzieningen voor de badgasten.
Wie met de boot uit Harlingen kwam, arriveerde bij West-Terschelling. Vanaf daar moest de bezoeker nog naar de Noordzeekust reizen. De verbinding met het strand hoorde daardoor bij de ontwikkeling van de badplaats.
Beeld van werk en leven op of rond Terschelling (historische achtergrondillustratie).
P.J. Wichers, over de badgasten van het eiland (1899), in modern Nederlands
Op het eiland kwamen steeds meer zomergasten. Daaronder waren kunstenaars uit België en Engeland, ambtenaren met hun gezinnen en botanici. Er was ook een badinrichting, die door de plaatselijke afdeling van Het Witte Kruis was geopend.
De bezoekers kwamen toen via West-Terschelling aan land. De bezoekers verbleven in de bestaande plaatsen en maakten van daaruit een tocht naar het strand.
Wat is behouden?
De historische Badhuiskuil herinnert aan het afgraven van zand voor het vroege badpaviljoen en de badweg. De duinen en de strandpalen bepalen nog altijd de ligging van de nederzetting.
De vroege badpaviljoens zijn niet als zodanig bewaard. Voor de andere badplaats zie Midsland aan Zee.
Wat is nog zichtbaar?
- De Badhuiskuil, ontstaan door zandwinning bij de vroege badplaats.
- De ligging aan de Longway, strand en duin.
- De plaats van het vroege badpaviljoen bij Paal 8.
Andere dorpen en eeuwen
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.