Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Grouestins en de strijd om Hoorn, 1482
Wybe op Grouestins doodgeschoten
Op 26 mei 1482, toen eerste pinksterdag, kwam Sicke Syaerda ’s nachts met Franeker burgers en boeren voor Grouestins in Englum, het huis van Wybe, Syuerds zoon. De volgende ochtend vroeg, op pinkstermaandag, sloten de Leeuwarders zich bij Sicke voor het huis aan. Diezelfde dag werd Wybe op het huis door een blind venster doodgeschoten. Na zijn dood gaf de bezetting het huis over. Sicke en de Leeuwarders haalden het neer.
Duizend gouden guldens voor ieder
In hetzelfde jaar was er grote partijstrijd in Holland tussen de Hoeken en Kabeljauwen. De Hoeken waren uit veel steden verdreven. Willem, Claes’ zoon en schout van Hoorn, kwam met andere ballingen naar de Schieringer hoofdelingen in Sneek om hulp en manschappen te vragen. Wybe, Jarichs zoon, en Homme, Lyuwes zoon, kwamen bij hen. Zij spraken af dat Wybe en Homme ieder duizend gouden guldens zouden krijgen zodra zij de stad innamen en de Kabeljauwen verdreven of overwonnen.
Op die voorwaarden verzamelden Wybe en Homme ongeveer zestig Friese soldaten. Op 9 juli gingen zij met de schout en de andere Hollandse ballingen aan boord. Zij kwamen ’s nachts bij Hoorn aan land en vielen de stad bij zonsopgang aan. Zij namen haar in, want zij hadden nog veel goede vrienden en partijgenoten in de stad. De Kabeljauwen verloren de stad en vluchtten.
Marten Vedelaer zoekt hulp
Marten Vedelaer, het hoofd van de Kabeljauwen, trok met andere partijgenoten naar heer Jan van Alleynen, stadhouder van Holland, om hulp tegen de Friezen en Hoeken te vragen. De stadhouder gaf hun vijfhonderd soldaten mee om Hoorn terug te winnen. Met hen en de boeren die Marten had gedwongen mee te gaan, belegerden zij Hoorn op 22 juli.
Op 24 juli kwam Marten met al zijn macht op de stad af om haar met geweld te overvallen. Wybe, Jarichs zoon, trok hem met twintig Friese soldaten buiten de stad tegemoet en begon te vechten. Daarna kwamen ook de andere Friezen en de burgers naar buiten. Zij doodden Marten en vele anderen en maakten veel gevangenen.
De stadhouder neemt Hoorn in
Toen stadhouder Jan van Alleynen dit hoorde, kwam hij met heer Johan van Egmond en zesduizend mannen. Op 27 juli veroverden zij de stad met geweld, met grote verliezen onder hun eigen mannen. Zij doodden alle Hoeken die zij bij de eerste aanval in handen kregen. Willem, Claes’ zoon, de schout, werd op het plein onthoofd. Wybe, Jarichs zoon, en Homme, Lyuwes zoon, werden gevangengenomen. Zij kochten zichzelf weer vrij en keerden naar Friesland terug.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 156-158 (PDF-bladzijden 167-169).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf de nieuwe alinea over de aanval op Grouestins op blz. 156 tot het vrijkopen en de terugkeer naar Friesland bovenaan blz. 158. De nieuwe jaarzin 1483 staat op 1483-1.html.
- 26 mei, eerste pinksterdag, nacht, Sicke met Franeker burgers/boeren, Leeuwarders op de volgende vroege pinkstermaandag, dood door een blind venster, overgave en afbraak zijn volledig opgenomen. Blind venster is behouden zonder een niet-afgedrukt type opening, wapen of schutter te bedenken.
- Wybe, Syuerds zoon, op Grouestins is uitdrukkelijk onderscheiden van Wybe, Jarichs zoon, in het Hoornverhaal. Hoeken en Kabeljauwen, ballingen uit meerdere Hollandse steden, Willem Claeszoon als schout, Sneek en de Schieringer hoofdelingen, Homme Lyuwes en ieder duizend gouden guldens bij succesvolle inname zijn opgenomen.
- Ongeveer zestig Friese soldaten, inschepen op 9 juli, nachtelijke landing, aanval bij zonsopgang, steun binnen de stad en vlucht van Kabeljauwen zijn behouden. De tekst dateert niet zonder bewijs die zonsopgang op een extra berekende kalenderdag.
- Marten Vedelaer als aanvoerder, Jan van Alleynen als stadhouder, vijfhonderd soldaten, gedwongen meegaande boeren, beleg op 22 juli, aanval op 24 juli, Wybe met twintig man naar buiten, versterking door andere Friezen en burgers, Martens dood en veel gevangenen staan volledig in de tekst.
- Jan van Alleynen en Johan van Egmond met zesduizend mannen, 27 juli, grote eigen verliezen, doden van de Hoeken bij de eerste aanval, onthoofding van Willem op het plein, gevangenneming en zelf vrijkopen van Wybe en Homme zijn behouden. Geen onafhankelijk bewezen regeringsfunctie, exacte som voor loskoop of nieuwe verantwoordelijke voor de terechtstelling toegevoegd.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.