Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Gevangenen en brand in Leeuwarden, 1483
Wopcke en zijn zoon gevangen
Omstreeks de Heilige Drievuldigheid van 1483 plunderden en beroofden Eke en Buto, Gaeles zonen, Wopcke Wygera in Terzool, zijn zoon Otto en hun huis. Zij brachten vader en zoon naar het huis van Idts Tzalinga in Ferwerd. Voor hun vrijlating wilden zij bovendien honderd gouden guldens hebben.
Hessel Jongama, hoofdeling in de Sneker Vijfga, zag dat Eke en Buto zijn onderdanen zo onrechtmatig benadeelden en onderdrukten. Hij verzamelde de boeren van Poppingwier, Terzool en Sibrandabuorren. Op 2 maart, de zondag Oculi tijdens de vasten, nam hij Hettemahuis in Poppingwier in en maakte Butto, Hettes zoon, gevangen. De Leeuwarders zagen dat Butte en Hette, die zij heimelijk hielpen, in het nauw waren gekomen. Daarom begonnen zij over een verzoening te spreken: de gevangenen aan beide kanten moesten vrij en goede mannen moesten de schade aan weerszijden vereffenen.
Brand vanuit een pottenbakkershuis
Op 13 juni van hetzelfde jaar ontstond in Leeuwarden een grote brand door vuur uit de eigen stad. Van de Minnamabrug tot aan de Hoek verbrandden meer dan tweehonderd huizen.
Ende die brandt quam eerst wt een pottebackers huys.
De brand begon in een pottenbakkershuis.
Wilcke haalt een gevangene uit handen van de stad
In 1483 veroverden de Leeuwarders Wilcke Ringya’s huis in Stiens en haalden het neer. De reden was, zoals de Leeuwarders schreven, dat Wilcke de olderman, het gerecht en de raad van Leeuwarden op het kerkhof tegemoet was gekomen en hun een gevangengenomen jonge vrouw had afgenomen. Zij beschuldigden haar ervan haar eigen kind te hebben omgebracht en wilden haar daarvoor berechten.
Daarna kocht Wilcke Juusmahuis in Rinsumageest van Gaathya Juwsma. Gaathya had het eerder gekocht van Juw Harincxma in Sneek en zijn vrouw Wyttya, de dochter van Wopcke, Bauckes zoon, over wie eerder bij 1466 is geschreven. Wilcke hield op dit huis soldaten en voerde open oorlog tegen Leeuwarden. Hij beroofde Leeuwarder burgers en vrienden en deed hun grote schade.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 158-159 (PDF-bladzijden 169-170).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf de nieuwe jaarzin 1483 op blz. 158 tot het einde van Wilckes oorlog vanuit Juusmahuis bovenaan blz. 159, vóór de nieuwe jaarzin 1484. De list van Lyuwe Remmetsma onder 1484 is nog niet verwerkt.
- Wopcke Wygera, Otto als zoon, Terzool, Eke en Buto als Gaeles zonen, plundering, Idts Tzalinga’s huis in Ferwerd en nog honderd gouden guldens voor vrijlating zijn volledig behouden.
- De druk noemt eerst omstreeks Heilige Drievuldigheid en daarna 2 maart/Oculi in de vasten in een doorlopend oorzaak-gevolgverhaal. Die volgorde is niet met verzonnen jaartallen of nieuwe kalenderberekening gerepareerd. Ook wisselt de druk van Eke/Buto Gaeles zonen naar Butto Hettes zoon en vervolgens Butte en Hette. Al die afgedrukte verbindingen zijn herkenbaar behouden; er is geen nieuwe genealogie gemaakt. De wisselende namen en dateringen blijven onopgelost.
- Hessel in de Sneker Vijfga, zijn waarneming van onderdrukking, de drie genoemde dorpen, inname Hettemahuis, verborgen Leeuwarder hulp, beide groepen gevangenen en bemiddeling over schade staan volledig in de tekst.
- 13 juni, vuur uit de eigen stad, Minnamabrug tot de Hoek, meer dan tweehonderd huizen en oorsprong in een pottenbakkershuis zijn behouden. De volledige oorspronkelijke slotzin over dat huis staat in geel met rode linkerrand, daarnaast modern in grijs. Er is geen brandstichting, bliksem of pottenbakkersnaam bij verzonnen.
- Wilckes huis in Stiens, verovering en afbraak, olderman/gerecht/raad op het kerkhof, afgenomen gevangene en de beschuldiging dat zij haar kind had omgebracht worden uitdrukkelijk ingeleid als wat de Leeuwarders schreven. Het is geen door ons bewezen strafzaak, kindermoord of latere veroordeling. Naam en leeftijd van de vrouw zijn niet bekendgemaakt in de afdruk.
- Aankoop van Juusmahuis bij Gaathya Juwsma, eerdere aankoop door Gaathya bij Juw Harincxma en Wyttya, haar vader Wopcke Bauckes zoon, verwijzing naar 1466, soldaten en open oorlog en roof tegen Leeuwarder burgers/vrienden zijn het volledige slot. De naamvormen Wilcke Ryngia/Rynya/Ryngya zijn niet tot verschillende nieuw gevonden personen gemaakt.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.