Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Franeker en Workum sluiten afzonderlijk vrede, 1492

De partijen bij de vrede

De partijen bij de vredesbrief (in modern Nederlands):

Wij, burgemeesters en raad van Groningen, met onze landen, de met ons verbonden vrienden en onderdanen aan de ene kant, en wij, de broers Juw, Hero en Jarich Hottinga, het gerecht en de raad van de steden Franeker en Workum en van Franekeradeel, Juw Deeckama, Hessel Martena en Doecke Hettezoon met onze onderdanen aan de andere kant, verklaren en getuigen met deze openbare brief dat wij gezamenlijk op de datum van deze brief ter wille van rust en vrede tot overeenstemming zijn gekomen.

Een rechtszitting, rond 1450.
Een rechtszitting, rond 1450.

Wederzijdse rechten en grenzen

De partijen bij de vredesbrief (in modern Nederlands):

Ten eerste zullen wij, burgemeesters en raad met onze genoemde landen en onderdanen, ons geen rechtsmacht aanmatigen in de landen of over de onderdanen van de broers Juw, Hero en Jarich Hottinga, het gerecht en de raad van Franeker, Workum en Franekeradeel, Juw Deeckama, Hessel Martena en Doecke Hettezoon. Ook zullen wij niemand uit deze landen, steden, delen en onderdanen in onze vereniging of ons verbond opnemen zonder toestemming van de genoemde hoofdelingen, steden en delen.

Omgekeerd zullen wij, Juw, Hero en Jarich, het gerecht en de raad, Juw, Hessel en Doecke, ons evenmin enig recht aanmatigen in Groningen of de landen die daarmee verbonden zijn of zich in de toekomst zullen verbinden.

Geschillen voor vier goede mannen

De partijen bij de vredesbrief (in modern Nederlands):

Mochten wij gezamenlijk, iemand van ons of onze onderdanen iets hebben gedaan tegen Groningen of zijn vrienden die in het verbond zijn opgenomen, dan zullen wij ons vast en blijvend onderwerpen aan vier goede mannen: twee die door de raad van Groningen worden aangewezen en twee door ons. Zo nodig komt daarbij een voor beide partijen aanvaardbare overman. Wat zij of hun meerderheid uitspreken, zullen wij vast, blijvend en ongeschonden naleven.

Hierop hebben wij, burgemeesters en raad van Groningen, voor onszelf, de met ons verbonden landen en onderdanen, en wij, Juw, Hero en Jarich, gerecht en raad van de steden en delen, Juw, Hessel en Doecke, met onze helpers, elkaar een vaste en blijvende vrede beloofd. Wij zullen geen oorlog tegen elkaar voeren, elkaar niet beschadigen en ook geen schade laten of toestaan, zonder bedrog en zonder er nieuwe uitvluchten bij te halen.

Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.
Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.

De bezegeling

De bezegelaars van de vredesbrief (in modern Nederlands):

Tot getuigenis van de waarheid hebben wij, burgemeesters en raad van Groningen, voor onszelf, onze landen en onderdanen ons stadszegel aangehangen. Wij, de broers Juw, Hero en Jaerich Hottinga, hebben onze zegels aangehangen. Wij van Franekeradeel hebben het gerecht en de raad van Franeker gevraagd voor ons het geheime stadszegel aan te hangen. Wij, gerecht en raad van Franeker en Workum, hebben onze stadszegels aangehangen.

Ik, Juw Deeckama, heb mijn zegel aangehangen. Wij, Hessel en Doecke, hebben onze pastoors, heer Schelte en heer Pieter, gevraagd voor ons hun zegels aan deze brief te hangen. Dit gebeurde in het jaar van onze Heer veertienhonderdtweeënnegentig, op de dag van de martelaren Sint-Gereon en Sint-Victor.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Reizigers, rond 1500.
Reizigers, rond 1500.
Klooster Thabor, rond 1500.
Klooster Thabor, rond 1500.
Boter en kaas maken, rond 1450.
Boter en kaas maken, rond 1450.
Wasgoed wassen, rond 1450.
Wasgoed wassen, rond 1450.
Wol spinnen, rond 1450.
Wol spinnen, rond 1450.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 195-196 (PDF-bladzijden 206-207).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Het gehele afschrift van COPIA op blz. 195 tot en met de datering op de martelarendag van Gereon en Victor op blz. 196. De aansluitende alinea over het heimelijke karakter begint op 1492-4.html en is daar met de doorlopende zin op blz. 197 volledig opgenomen.
  • Alle partijen, steden, Franekeradeel en onderdanen, verbod op bemoeienis en toetreding zonder toestemming, wederkerigheid ook voor toekomstige Groninger leden, oude overtredingen en vier scheidslieden met zo nodig een gemeenschappelijk aanvaardbare overman zijn volledig bewerkt. De meerderheid beslist; geen modern hoger beroep of nieuwe verplichtingen toegevoegd.
  • Vaste vrede, geen oorlog, geen zelf toegebrachte of toegelaten schade en geen bedrog of nieuwe uitvluchten zijn volledig behouden. Alle zegels zijn opgenomen: Groningen, drie Hottinga-broers, Franekeradeel via Franekers secreet, stadszegels van Franeker en Workum, Juw Deeckama en de pastoors Schelte en Pieter namens Hessel en Doecke.
  • Het hele afschrift staat als eigen taal van de partijen in grijs. Hero/Here en Jarich/Jaerich zijn spellingvarianten in het aangehaalde materiaal en niet als nieuwe personen opgevoerd. De heiligendag is behouden zonder hier een onafhankelijke kalenderconversie te suggereren.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.

De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.