Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
De slag bij Barrahuis en de nasleep, 1492
Sneek weet niet van de afzonderlijke vrede
De genoemde steden, hoofdelingen en landen hadden deze vrede heimelijk met Groningen gesloten, zonder medeweten en instemming van Bocke Harincxma, Sneek en de andere Schieringer hoofdelingen met wie zij in Workum een overeenkomst hadden gesloten en bezegeld. Bocke en de Snekers wisten niet beter dan dat de Hottinga’s en hun zwagers, met Franeker, Workum en de vijf delen, hun tegen Groningen te hulp zouden komen.
De legers bij Barrahuis
Daarom trokken de Snekers met hun soldaten en de genoemde boeren op Sint-Gereon en Sint-Victor, dat is 10 oktober, uit Sneek. Zij bleven bij Barrahuis liggen. Daar kwamen de Groningers vanuit Leeuwarden op hen af, met veel burgers uit Groningen en de Dam, soldaten, boeren en geschut. Volgens wat men zei waren zij wel zevenduizend man sterk. Ook alle Vetkoper hoofdelingen en hun onderdanen uit beide Dongeradelen en Ferwerderadeel waren erbij: zij hadden zich het vorige jaar bij het Groninger verbond aangesloten.
Toen de Groningers met hun hele macht bij de Snekers en hun helpers kwamen, vuurden zij twee grote kanonnen met hagelschot af. Sommige mannen in het Sneker leger raakten gewond, maar er vielen niet veel doden. Het Sneker leger schoot eveneens met geschut op het Groninger leger, maar sloeg zonder veel tegenstand op de vlucht. De Groningers, vooral de Vetkopers uit Oostergo en de Leeuwarder burgers, achtervolgden hen. Zij namen wel honderd mannen gevangen en doodden er ongeveer zestig.
Ook kerk en kraamkamer bieden geen bescherming
Sommige mannen werden gedood in twee kraamkamers. Dat was vóór die tijd niet vaak in Friesland gebeurd, want men placht kraamkamers niet minder dan kerken te eerbiedigen en te ontzien. Ook haalden zij in Wirdum wel vijftig mannen gevangen uit de kerk. Die waren daarheen gevlucht om dood en gevangenschap te ontgaan. Maar kerken noch kraamkamers hadden daar enige bescherming. Dat werd later een gewoonte:
God betere het!
Er werden geen hoofdelingen gevangen of gedood. De gevangenen werden naar Groningen gebracht. Daar legde men hun zware schattingen op en martelde men hen. Vijf van hen stierven door de hevige pijn in de gevangenis.
Brand en plundering na de overwinning
Na deze overwinning werden de Groningers en Leeuwarders overmoedig. Zij trokken uit Leeuwarden en verbrandden de huizen van de Schieringer hoofdelingen:
- Aucke Kempozoon Unya in Wirdum;
- Feicke Camstra in Wirdum;
- Pieter Camstra in Hielsum en Grouw;
- Schelte Sytyama in Huysem.
Verder beroofden zij alle dorpen tussen Leeuwarden en Raerd. Al het vee en de roerende goederen voerden zij naar Groningen.
Sneek zoekt een overeenkomst
Na hun nederlaag hoorden de Snekers dat Franeker en Workum en de Hottinga’s en hun zwagers, met hun vrienden en onderdanen, hen hadden verlaten en met Groningen tot overeenstemming waren gekomen. Groningen en Leeuwarden dreigden bovendien Sneek te belegeren. De Snekers werden bang en stuurden boden naar de Groningers in Leeuwarden om een overeenkomst te sluiten. Daar verzoenden zij zich met Groningen volgens de hierna opgenomen bepalingen.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 196-198 (PDF-bladzijden 207-209).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf de volledige alinea Desen suen voorsz. op blz. 196, doorlopend op blz. 197, tot het einde van de inleiding op de Sneker vrede op blz. 198. Stop vóór de volgende COPIA. De Sneker vredesbrief is nog niet verwerkt; de volgende ronde begint met dat volledige afschrift.
- Heimelijke vrede zonder toestemming of kennis van Bocke en Sneek, eerder verbond in Workum, verwachte steun van Hottinga’s/zwagers/Franeker/Workum/vijf delen, 10 oktober als Gereon en Victor, Barrahuis, uit Leeuwarden komende tegenmacht, Groningen en de Dam, beide Dongeradelen en Ferwerderadeel zijn alle behouden. Zevenduizend is uitdrukkelijk een gehoord aantal, niet een zelfstandig geverifieerde telling.
- Twee kanonnen met hagelschot, enkele gewonden en weinig aanvankelijke doden, terugschieten, geringe weerstand en vlucht, wel honderd gevangenen en ongeveer zestig doden zijn onderscheiden. Twee kraamkamers, kerkbescherming, wel vijftig uit de kerk van Wirdum en ontbreken van gevangen of gedode hoofdelingen zijn niet weggelaten.
- Worps God betert is herkenbaar als zijn eigen verzuchting in grijs weergegeven. De betekenis is God betere het, niet een door ons bedachte uitgebreide uitspraak. Het oordeel over het later gewoon worden van schending van kerk en kraamkamer blijft van de kroniek.
- Groninger gevangenschap, zware schattingen, marteling en vijf gestorven gevangenen, alle namen en huizen bij de branden, alle dorpen tussen Leeuwarden en Raerd, vee en roerend goed en ten slotte de boden naar Leeuwarden zijn volledig opgenomen. Geen nieuwe precieze slachtofferlijst of locaties toegevoegd.
- De Dam, Hielsum en Huysem blijven als bronvormen behouden zonder onbewezen gelijkstelling aan moderne plaatsen. Hun exacte identificatie en de vijf delen in de beloofde hulp zijn open bronvragen; deze bronvraag blijft onopgelost. De kaart is een overzicht bij Barrahuis, zonder een exact slagveld of verbrande huizen aan te wijzen.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.