Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

De vrede tussen Sneek en Groningen, 1492

De partijen en de aanleiding

De partijen bij de Sneker vredesbrief (in modern Nederlands):

Wij, burgemeesters en raad van Groningen, voor onze met ons verbonden landen en onderdanen aan de ene kant, en wij, Bocke Harincxma, hoofdeling, het gerecht en de raad van Sneek, voor onszelf en degenen die bij ons behoren aan de andere kant, verklaren en getuigen gezamenlijk voor onszelf, onze erfgenamen en nakomelingen het volgende. Tot de onzen behoren de Vijf Gaaën en degenen in het Sneker dekenaat die onder onze bescherming staan, geestelijk of wereldlijk:

• de genoemde Vijf Gaaën;
• IJlst;
• IJsbrechtum;
• Tirns;
• Folsgare;
• Tjalhuizum;
• Oppenhuizen;
• Oosthem;
• Uitwellingerga;
• Sloten;
• Woudsend.

Ook de volgende kloosters behoren ertoe:

• Thabor;
• Sint-Johan;
• Nijeklooster;
• Groendijk.

Er zijn twist en onenigheid tussen beide partijen ontstaan door het verbond dat wij, burgemeesters en raad van Groningen, met de landen, steden en delen van Oostergo hebben gesloten. Daardoor zijn wij aan beide kanten in oorlog geraakt, met roof, gevangenneming, verwonding, doodslag en verdere vijandschap als gevolg. Om aan beide kanten een einde te maken aan die onenigheid, twist, geschillen en oorlog, en onze landen en steden weer in rust, vrede en vriendschap te brengen, zijn wij vriendelijk overeengekomen de volgende bepalingen ongeschonden na te leven.

Oostergo en de goederen van de Galama’s

De partijen bij de Sneker vredesbrief (in modern Nederlands):

Ten eerste zullen wij, Bocke Harincxma, het gerecht en de raad van Sneek, en onze erfgenamen en nakomelingen, ons geen heerschappij, rechtsmacht of gezag aanmatigen in de steden, landen en delen van Oostergo, geestelijk noch wereldlijk. Ook zullen wij het verbond tussen Groningen en Oostergo niet hinderen of tegenwerken. Wij laten iedereen uit die landen en delen van Oostergo, geestelijk of wereldlijk, zijn goederen, landen en inkomsten naar eigen wil en tot eigen voordeel verkopen, verhuren en gebruiken.

Verder geven wij op het eerste verzoek van Leeuwarden zonder uitstel hun kanonnen, kruitkamers voor de kanonnen en al het oorlogstuig terug dat wij van hen hebben.

Ook zullen wij Douwe en Otto Galama en hun vrienden toestaan hun landen en goederen vrij en ongehinderd te bebouwen, te bewonen, te verhuren en te verkopen. Wij geven hun ook het kanon terug dat wij van wijlen Yge Gaelis hebben. Het geschil over de dood van Yge Gaelis — God zij hem genadig — en alle andere geschillen tussen de genoemde vrienden van Galama en ons, voor zover die ons aangaan, leggen wij voor aan de eerzame burgemeesters en raad van Groningen. Aan hun beslissing zullen wij ons vast en blijvend houden.

Toetreding tot Groningen en bestraffing

De partijen bij de Sneker vredesbrief (in modern Nederlands):

Verder is afgesproken dat wij, Bocke Harincxma, het gerecht en de raad, en onze nakomelingen, niet zullen verhinderen of tegenwerken dat iemand in Westergo, geestelijk of wereldlijk, zich in de toekomst met Groningen wil verbinden.

Heeft iemand in Westergo, buiten de hiervoor genoemde gaaën en parochies, geestelijk of wereldlijk, hoofdeling of boer, Groningen of zijn bondgenoten schade gedaan of tegenover hen een overtreding begaan, dan mogen Groningen en zijn vrienden hem corrigeren en straffen zonder dat wij daartegen optreden of hen bestraffen.

Zou een hoofdeling of een andere man in Sneek of de genoemde parochies in de toekomst een van de hiervoor of hierna geschreven bepalingen schenden, dan mag Groningen ook hem corrigeren en straffen zonder dat wij dit tegenspreken of bestraffen.

Betaling, boete en afdwinging

De partijen bij de Sneker vredesbrief (in modern Nederlands):

Bovendien beloven wij, Bocke Harincxma, het gerecht en de raad, de eerzame raad van Groningen voor de schade en vijandschap die wij en de onzen hem en zijn vrienden hebben aangedaan, als goede mannen zeventienhonderdvijftig gouden Rijnsguldens te betalen. Dat gebeurt in Groningen in drie termijnen:

• de eerste op Sint-Maarten in de winter;
• de tweede met halfvasten;
• de derde op Sint-Jan in de daaropvolgende midzomer.

Wij, Bocke, het gerecht en de raad, beloven voor onszelf, onze erfgenamen en nakomelingen als eerlijke en trouwe mannen onder ede alle genoemde bepalingen, ieder afzonderlijk, vast en ongeschonden na te leven. Voor iedere overtreding verbeuren wij ten gunste van Groningen drieduizend Franse schilden, goed van gehalte en zwaar van gewicht, of hun volle waarde.

Houden wij een bepaling niet of schenden wij haar, dan mag de raad van Groningen ons als meinedig, eerloos en trouweloos bekendmaken totdat alle bepalingen, ieder afzonderlijk, volledig zijn uitgevoerd en zowel de hoofdverplichting als de boete is voldaan.

Wordt een bepaling niet nageleefd, dan mogen de burgemeesters, het gerecht en de raad van Groningen of hun gevolmachtigden ons, Bocke, het gerecht en de raad, onze onderdanen of burgers, erfgenamen en nakomelingen, overal in landen, steden en dorpen voor alle geestelijke en wereldlijke rechters laten veroordelen en dagvaarden, ook naar vreemd recht en anderszins. Zij mogen ons en onze goederen laten vasthouden, ophouden en in beslag nemen totdat alle bepalingen afzonderlijk zijn uitgevoerd en nageleefd, met vergoeding van de werkelijk gemaakte kosten en inspanningen.

Wij verbinden ons hiertoe en onderwerpen ons aan de straffen van de camera apostolica. Wij doen afstand van en geven alle rechten, privileges, gewoonten, statuten en vrijheden op die hiertegen zouden kunnen worden ingeroepen: die van onszelf en van alle landen, steden, dorpen, markten, tollen, stromen, wateren en personen, hoe die ook zijn geregeld. Dit gebeurt in de ruimste en beste vormen van diezelfde camera apostolica.

Blijvende vrede en bezegeling

De partijen en bezegelaars van de Sneker vredesbrief (in modern Nederlands):

Hierop beloven en geven wij, burgemeesters en raad van Groningen aan de ene kant, en Bocke, het gerecht en de raad aan de andere kant, voor onze nakomelingen, bondgenoten en erfgenamen, elkaar een vaste en blijvende vrede en verzoening voor altijd. Wij zullen geen oorlog of vete tegen elkaar of de genoemde onzen voeren en elkaars vijanden niet versterken of onderdak geven.

Wij en de onzen zullen vrij en veilig met en onder elkaar kunnen omgaan en reizen, met behoud van lijf en goed, om volgens oude gewoonte te kopen en te verkopen. Niemand zal een ander om vroegere zaken haten of benijden. Naar het oude verbond zullen wij elkaar helpen en versterken, zonder bedrog of nieuwe uitvluchten.

Tot getuigenis van de waarheid hebben wij, burgemeesters en raad van Groningen, ons stadszegel, ik, Bocke Harincxma, mijn zegel, en wij, het gerecht en de raad van Sneek, ons geheime stadszegel aan deze brief gehangen. Gegeven in het jaar van onze Heer veertienhonderdtweeënnegentig, op zaterdag na de martelaren Gereon en Victor, dat was 14 oktober.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.