Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Vloten voor de kust en Groningen, 1491
Johan van Naaldwijk zoekt steun in Sneek
Omstreeks Sint-Jans Geboorte van 1491 kwam de Hollandse ridder heer Johan van Naaldwijk naar Sneek. De Kabeljauwse partij had hem uit Holland verdreven. Van Bocke Harincxma en andere Schieringer hoofdelingen in Westergo kreeg hij ongeveer driehonderd Friese soldaten. Met hen trok hij van Sneek naar Stavoren om een geschikt moment af te wachten om een kleine Hollandse stad in te nemen.
Hij stuurde vanuit Stavoren drie boden naar Holland, de een na de ander. Zij moesten in Enkhuizen en Hoorn onderzoeken hoe het met de wacht en bewaking was gesteld. Geen van hen kwam met antwoord terug. Johan begreep daaruit dat zijn vijanden zijn plannen kenden. Hij ging met de soldaten terug naar Sneek, betaalde hun behoorlijk en stuurde ieder met dank naar huis, naar hun hoofdelingen.
Juw roept Yge uit Holland
Omstreeks Sint-Bartholomeus stuurden Juw Juwinga, hoofdeling in Bolsward, en zijn vrienden boden naar Yge Gaelis in Holland. Hij moest soldaten aannemen en daarmee naar Friesland komen om de Snekers en Schieringers te bedwingen en te bestrijden. Yge en de andere ballingen kregen met hulp en raad van heer Johan van Egmond drieduizend soldaten. Heer Floris van IJsselstein was hun opperbevelhebber.
Alle Schieringers uit Oostergo en Westergo kwamen daarom in Sneek bijeen. Op 8 september trokken zij naar de kust bij Stavoren, Hindeloopen en omgeving. Nadat zij daar drie dagen hadden gelegen, kwamen op 11 september bij Hindeloopen negen schepen met soldaten en ballingen aan.
De Friezen springen het water in
De Friezen waren zo haastig dat zij niet wachtten totdat de soldaten aan land kwamen. Zij sprongen het water in naar de schepen en vielen die zo hevig aan dat de soldaten niet durfden te landen. Zij dreven de schepen van de kust weg. Toen de soldaten de eensgezindheid, grote aantallen en moed van de Friezen zagen, hesen zij de zeilen en voeren weer de zee op.
Daarop stak een storm van wind en regen op die ongeveer vijf dagen duurde. De schepen werden verspreid en uiteengejaagd. De Schieringers bleven acht dagen aan de kust wachten of de soldaten nog zouden terugkomen. Ten slotte kregen zij zeker bericht dat de storm de schepen over zee had verstrooid. Ieder ging toen naar huis.
Kloosters en hoofdelingen sluiten zich bij Groningen aan
In hetzelfde jaar namen enkele kloosters en hoofdelingen in Oostergo, vooral van de Vetkoper partij, het Groningse verbond aan en begaven zich onder Groningen. Zij deden dat onder het voorwendsel in de landen betere vrede en rechtspraak te handhaven. Toch werd het een begin en oorzaak van veel kwaad, partijstrijd, oorlog en bloedvergieten, eerst in Oostergo en daarna in Westergo. Groningen begunstigde en versterkte de Vetkopers meer dan de Schieringers. De prelaten en hoofdelingen traden toe onder bepaalde voorwaarden en artikelen, die hierna in het afschrift van het verbond volgen.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 178-180 (PDF-bladzijden 189-191).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf Johan van Naaldwijk omstreeks Sint-Jans Geboorte op blz. 178 tot het einde van de inleiding op het Groningse verbond op blz. 180, vóór het opschrift en de eerste woorden van het afschrift. Het uitvoerige verbond zelf is nog niet verwerkt; de volgende bewerking begint daarmee.
- De ridder uit Holland, verdrijving door Kabeljauwen, Bocke en andere Westergoër Schieringers, ongeveer driehonderd mannen, Stavoren, doel kleine stad, drie opeenvolgende boden, Enkhuizen en Hoorn, uitblijven van antwoord, conclusie van Johan, terugkeer, betaling en dankbare afdanking zijn alle opgenomen.
- Sint-Bartholomeus, boden van Juw en vrienden naar Yge, drieduizend mannen met hulp van Johan van Egmond, Floris van IJsselstein als aanvoerder, verzamelen in Sneek, 8 september, drie dagen en aankomst van negen schepen op 11 september zijn behouden.
- Het springen in het water vóór de landing, hevige aanval, eensgezindheid/aantal/moed, terugtrekken naar zee, storm van ongeveer vijf dagen, verspreide schepen, acht dagen wachten en pas na zeker bericht thuiskeren zijn volledig uitgewerkt.
- De inleiding bewaart toetreding van enkele kloosters en hoofdelingen in Oostergo, vooral Vetkopers, het beroep op betere vrede en rechtspraak, Worps kritische beoordeling, begunstiging van Vetkopers boven Schieringers en uitbreiding van schade naar Westergo. Het is het oordeel van de kroniek, geen eigen conclusie of samenvatting van het nog niet bewerkte verdrag.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.