Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Het graf in Sneek en de privileges, 1489
Yge durft niet te landen
In 1489 had Yge, Gaeles zoon, buitenslands opnieuw soldaten geworven. Hij kwam met hen op de rede van Workum. De Snekers en de andere Schieringers hadden dat tevoren gehoord. Zij kwamen naar Workum en de omliggende zeekust om hem bij zijn landing op te wachten. Yge zag dat de hele kust door zijn vijanden bezet was. Hij durfde met de soldaten niet aan land te gaan, voer weer weg en kwam daarna niet opnieuw met soldaten aan land of in het land.
Een onverteerd lichaam op het kerkhof
Op 1 januari van hetzelfde jaar werd op het kerkhof in Sneek een dood lichaam opgegraven. Het was nog helemaal intact en niet veranderd of verrot, behalve het uiterste van de neus en het geslachtsdeel. De doodskist was door ouderdom geheel vergaan. Het lichaam was met groen gras begroeid. Dat werd met een bezem afgeveegd en schoongemaakt.
De doodgraver stak met een scherpe spade boven op het been in het vlees. Het vlees ging uiteen, maar zodra de spade eruit was, sloot het zich weer alsof het levend vlees was. Iedereen die in Sneek was, zag dit en verwonderde zich, want het was iets ongewoons om te zien. Het lichaam werd met iemand anders die daar was gestorven in één graf begraven, bij het einde van het koor aan het pad, niet ver van de Doenyapoort.
Er waren toen geleerde mannen in Sneek die oordeelden dat dit natuurlijk kon gebeuren door de kracht van hemelse invloeden. Volgens de natuurgeleerden konden die soms op een menselijk lichaam inwerken en het bewaren, zodat het nooit verrotte of ten minste lange tijd tegen verval en verrotting beschermd bleef.
Benedictus Heres bij Maximiliaan
In 1489 reisde heer Benedictus Heres, prebendaat in Franeker, naar Maximiliaan, de Roomse keizer. Hij was welsprekend en geleerd in de rechten. Hij kreeg bevestiging van alle privileges en vrijheden die keizers en Roomse koningen vroeger aan de Friezen hadden gegeven. De voorwaarde was dat zij de jaarlijkse belasting, de gross, zouden betalen volgens de privileges die keizer Sigismund hun had gegeven.
De standen hielden hierover veel algemene vergaderingen in Leeuwarden en Sneek. Ten slotte werden akten en brieven opgesteld. De volgende drie gezanten moesten naar Maximiliaan, de Roomse koning, of zijn gevolmachtigde afgevaardigden reizen:
- Benedictus Heres;
- zijn broer heer Joucke Heres, pastoor in Doolegoutum;
- meester Hette Jongama, pastoor in Goënga.
Zij moesten vernieuwing en bevestiging vragen van alle privileges en vrijheden die de Friezen vroeger hadden gekregen: niet alleen van Roomse keizers en koningen, maar ook van andere landsheren, steden en gemeenschappen. Namens de Friese landen moesten zij bovendien een overeenkomst sluiten met de Roomse koning of zijn afgevaardigden over alle nalatigheid en verzuim tegenover de keizerlijke majesteit, de achterstallige belasting en alle andere zaken.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 173-175 (PDF-bladzijden 184-186).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- De gehele vertelling vanaf Yges mislukte landing op blz. 173 tot de volledige opdracht aan de drie gezanten bovenaan blz. 175, vóór 1490.
- Rede van Workum, voorafgaande kennis en bezette kust, Yges vrees om te landen en vertrek zonder terugkeer met die soldaten zijn behouden. Geen nieuwe precieze datum of landing verzonnen.
- Het hele grafbericht staat in de tekst: 1 januari, intact lichaam met beide genoemde uitzonderingen, vergane kist, groen gras, bezem, scherpe spade, vlees dat weer sluit, verbazing van allen, herbegraving met een andere overledene, kooreinde/pad/Doenyapoort en oordeel van de geleerden.
- De hemelse invloeden en verwijzing naar natuurgeleerden zijn de toenmalige verklaring in het kroniekrelaas, geen door ons als hedendaagse medische verklaring gegeven oordeel of onafhankelijk bewezen wonder. Er is geen naam, doodsjaar of heiligenstatus van het lichaam toegevoegd.
- Benedictus Heres als welsprekend rechtsgeleerd prebendaat, eerste bevestiging, de gross of jaarlijkse belasting volgens Sigismunds privilege, vergaderingen in twee steden, instrumenten en brieven, Joucke als broer en pastoor van Doolegoutum en Hette Jongama als pastoor van Goënga zijn behouden.
- De afdruk noemt Maximiliaan eerst Rooms keizer en later Rooms koning. Die titulatuur is herkenbaar behouden en niet stilzwijgend geharmoniseerd. De passage en de twee opeenvolgende opdrachten zijn niet aan een onafhankelijke akte of chronologie getoetst. De verschillende titulatuur blijft als bronvraag open.
- Alle soorten oude schenkers van privileges zijn behouden, net als vernieuwing/bevestiging, gevolmachtigden, Friese vertegenwoordiging, nalatigheid, verzuim, achterstallige belasting en andere zaken. Geen ontbrekende volmachtsbrief of nieuw precies belastingbedrag gereconstrueerd.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.