Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Juw Deeckama tot potestaat gekozen, 1494

Nieuwjaarsdag in Sneek

Op 1 januari 1494 kwamen in Sneek alle prelaten, hoofdelingen en steden uit Oostergo, Westergo en Zevenwouden bijeen die niet met Groningen verbonden waren, maar zich aan de Roomse koning hielden. Zij wilden de opdracht en brieven horen die de koning met heer Otto aan de Friezen had gestuurd. Otto toonde en las de privileges die Maximiliaan, de Roomse koning, voor de Friezen had vernieuwd, goedgekeurd en opnieuw verleend.

Een rechtszitting, rond 1450.
Een rechtszitting, rond 1450.

Een Fries kiezen of een buitenlandse heer krijgen

Namens de koning hield Otto hun voor dat zij volgens hun privileges, door Roomse koningen en keizers verleend, een potestaat uit hun eigen Friezen moesten kiezen. Anders konden zij er zeker van zijn dat de koning iemand uit de volgende drie kandidaten zou aanstellen:

Daarom raadde Otto hun aan een goede, oprechte en onpartijdige Fries te kiezen.

De aanwezige prelaten en hoofdelingen overlegden vervolgens afzonderlijk met elkaar. Het leek hun nuttiger en beter een eigen hoofdeling tot potestaat te kiezen dan een buitenlandse heer opgelegd te krijgen die de gewoonten, gebruiken en gezindheid van het land en zijn mensen niet kende. Eensgezind besloten zij volgens Otto’s raad en het bevel en de wil van de koning een van hun eigen hoofdelingen te kiezen.

Juw Hettezoon Deeckama gekozen

Zij wezen prelaten en priesters met een notaris aan. Die moesten zich afzonderen, de stem van iedere hoofdeling ontvangen en door de notaris laten vastleggen. Toen iedere hoofdeling had gekozen, bleek Juw Hettezoon Deeckama in Baard vrijwel eensgezind door alle in Sneek verzamelde hoofdelingen tot potestaat van Friesland gekozen.

Juw Deeckama was een vreedzaam en onpartijdig man. Hij was getrouwd met de dochter van Jarich Hottinga op Nijland, de zuster van meester Juw, Hero en de jonge Jarich. Otto keurde de verkiezing namens de Roomse koning goed en bevestigde haar. Juw kreeg boven de andere hoofdelingen een ereplaats naast Otto, zoals hem toekwam.

Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.
Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.

Vierentwintig rechters en afwezige tegenstanders

Tegelijk werden in Sneek vierentwintig rechters uit Oostergo, Westergo en Zevenwouden gekozen. Zij moesten met de potestaat ieder jaar een- of tweemaal, naar gelang de zaken dat vroegen, rechtspreken en herstellen wat hersteld moest worden. Deze verkiezing gebeurde in Sneek op Nieuwjaarsdag 1494.

De volgende personen waren met hun partijgenoten en aanhangers niet bij de bijeenkomst en verkiezing aanwezig, hoewel zij net als de anderen allemaal waren opgeroepen:

  • Juw Juwinga;
  • zijn broer Tyerck Walta;
  • Galama;
  • Roordama;
  • Herama;
  • Hettinga.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Huisraad in een schuit, rond 1495.
Huisraad in een schuit, rond 1495.
Een boerengezin thuis, rond 1450.
Een boerengezin thuis, rond 1450.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Een legerkamp, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 209-211 (PDF-bladzijden 220-222).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf de jaarzin 1494 op blz. 209 tot en met de volledige opsomming van de afwezigen op blz. 211. De volgende pagina begint bij het organiseren van de tweede vergadering in Bolsward. Alle gebeurtenissen zijn uitgewerkt; geen samenvatting.
  • Nieuwjaarsdag, alle drie de landsdelen, alleen de niet met Groningen verbonden deelnemers, vernieuwde privileges en het koninklijke bevel zijn behouden. Alle drie genoemde buitenlandse kandidaten staan in de tekst: Albrecht van Saksen, Filips van Ravenstein en Uko, broer van de graaf van Over-Eems. Geen eigen identiteitsgegevens toegevoegd.
  • Onderling overleg, voorkeur voor kennis van gewoonten en mensen, aanwijzing van prelaten/priesters/notaris, afzonderlijke stemopneming en registratie en de vrijwel eensgezinde verkiezing zijn volledig opgenomen. Geen nieuwe stemaantallen verzonnen.
  • Juw Hettezoon Deeckama in Baard, vreedzaam/onpartijdig als karakterisering van Worp, zijn vrouw als dochter van Jarich Hottinga op Nijland en zuster van de drie broers, bevestiging door Otto en ereplaats zijn behouden. De vrouw is niet met een onbewezen voornaam ingevuld.
  • Vierentwintig rechters uit de drie landsdelen, een- of tweemaal per jaar naar noodzaak, alle genoemde afwezigen, Tyerck als Juws broer en de eerdere oproep zijn opgenomen. Vrijwel eensgezind is niet tot een bewezen unanieme verkiezing van alle Friezen gemaakt.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.

Op blz. 210 staat gewoonten, manieren ende hoofden van dese landen ende luyden. De bestaande weergave gezindheid is behouden. De precieze betekenis van hoofden in deze zin is niet onafhankelijk vastgesteld; er is geen stellige vervanging door leiders of karakters aangebracht.

De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.