Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Sneker wallen en keizerlijke bemiddeling, 1493

Een nieuwe gracht en wal om Sneek

In 1493, na het octaaf van Pasen, begonnen de Snekers een nieuwe gracht om hun stad te graven. Van de Oosterpoort tot de Noorderpoort maakten zij een nieuw bolwerk of wal, met torens erin. Zij vreesden de Groningers, die hen met een beleg bedreigden. De Snekers wilden namelijk de vrede die zij het vorige jaar met Groningen hadden gesloten niet naleven en de beloofde bedragen niet betalen, omdat die vrede op een schandelijke en ondeugdelijke manier aan Sneek was opgelegd.

Reizigers, rond 1500.
Reizigers, rond 1500.

De keizer stuurt Otto van Langen

In hetzelfde jaar hoorde de Roomse keizer Frederik III van het bloedvergieten in Friesland en van de aanhoudende twist en oorlog tussen Groningen en zijn bondgenoten en de andere Friezen, die niet tot dat verbond wilden toetreden. Daarom stuurde hij zijn gezant heer Otto van Langen, kanunnik van Mens en raad van de Roomse keizerlijke majesteit, naar Friesland. Die moest de waarheid en de oorzaken van het bloedvergieten en de onenigheid tussen Groningen en de Friese landen beter onderzoeken en hen met elkaar verzoenen.

Otto kwam omstreeks Sint-Odulphus in Zwolle. Hij riep beide partijen, Groningen en de Snekers met hun aanhangers, op daar bij hem te verschijnen om vrede te sluiten. Sneek stuurde gevolmachtigden naar Otto in Zwolle, maar er werd niets bereikt.

Pastoor Douwe brengt een onderzoeksopdracht

Nadat Otto van Langen naar de keizer was teruggekeerd om hem over alle omstandigheden tussen Groningen en de Friese landen in te lichten, kwam heer Douwe, pastoor in Itens, in Sneek. Hij bracht opdrachtbrieven van keizer Frederik mee. Daarin gaf de keizer Harmannus, aartsbisschop van Keulen, en Henricus, bisschop van Münster, gezamenlijk en ieder afzonderlijk opdracht de waarheid zorgvuldig te onderzoeken en na te vragen over het eigenmachtige en vermetele optreden van Groningen.

Volgens deze keizerlijke opdracht had Groningen zonder medeweten en toestemming van de keizer delen en landen in Friesland feitelijk aan zich onderworpen, tot nadeel en schade van de keizer en het Roomse Rijk. Ook moesten zij onderzoek doen naar het eigenmachtige optreden van sommige landen, delen en steden die daar zonder keizerlijke toestemming mee hadden ingestemd, terwijl zij dit niet mochten doen, en naar de oorlog, tweedracht en vijandschap die daaruit waren ontstaan.

Alles wat zij gezamenlijk of ieder afzonderlijk over deze zaken vernamen en onderzochten, moesten zij door een of meer notarissen laten opschrijven. Zij moesten het onder hun zegels gesloten zo spoedig mogelijk naar de keizer sturen.

Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.
Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.

Een bevel aan Groningen

Heer Douwe bracht ook opdracht- en inhibitiebrieven mee die de keizer aan Groningen had gestuurd. Het afschrift daarvan volgt hierna, uit het Latijn in de volkstaal overgezet.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1495.
Een stins, rond 1500.
Een stins, rond 1500.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Een legerkamp, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 203-204 (PDF-bladzijden 214-215).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf de jaarzin 1493 op blz. 203 tot de volledige inleiding op het keizerlijke afschrift op blz. 204, vóór het opschrift COPIA DES KEYSERS BRIEFF AN GRONINGEN. De volgende pagina bevat dat hele afschrift.
  • Na het paasoctaaf, nieuwe gracht, wal van Oosterpoort naar Noorderpoort, torens, dreiging van beleg en weigering van de eerdere vrede en betaling zijn volledig behouden. Het oordeel schandelijk en ondeugdelijk opgelegd volgt de kroniek en is geen nieuwe rechtsbeoordeling van ons.
  • Frederik III, dagelijks conflict tussen Groningen/bondgenoten en de overige Friezen, Otto als gezant/kanunnik/raad, onderzoek naar waarheid en oorzaken, verzoening, Zwolle omstreeks Sint-Odulphus, oproep aan beide partijen, Sneker gevolmachtigden en uitblijven van resultaat zijn opgenomen.
  • Alle onderdelen van de opdracht aan Harmannus en Henricus staan in de tekst: gezamenlijk én afzonderlijk onderzoeken, Groningens onderwerping zonder toestemming, schade aan keizer/Rijk, medewerking van Friese gebieden en het daaruit voortgekomen geweld, een of meer notarissen, zegels en spoedige verzending. Dit zijn de aangehaalde keizerlijke beschuldigingen en opdrachten, geen onafhankelijk vastgestelde algemene rechtstitel van ons.
  • Mens blijft als bronvorm staan zonder onbewezen vertaling van de kanunniksplaats. Ook de identiteit van pastoor Douwe en zijn opdrachtbrieven zijn niet aan afzonderlijke akten getoetst; deze bronvraag blijft onopgelost. Itens, Zwolle, Keulen en Münster zijn de gebruikelijke moderne schrijfwijzen van de genoemde plaatsen. De Latijnse oorspronkelijke brief is hier niet zelfstandig vergeleken.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.

De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.