Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Het blokhuis van Leeuwarden, 1498

De bouwplaats bij Jan Tamama's hof

Omstreeks Sint-Maarten 1498 werd binnen Leeuwarden de plaats bij Jan Tamama's hof klaargemaakt voor het blokhuis. De bouw begon. Men liet de stenen van Worp Unia's huis schoonmaken om ze voor het nieuwe bouwwerk te gebruiken.

Bakstenen schoonmaken voor het blokhuis, rond 1498.
Bakstenen schoonmaken voor het blokhuis, rond 1498.

De bezegelde brief van Worp Unia

Wilbordt had Worp Unia eerder een brief gegeven waarin stond dat de vorsten van Saksen hem zijn huis zouden betalen. Toen de Leeuwarders opnieuw in verzet kwamen, vernielden zij dat huis. Daarom had Wilbordt in de laatste overeenkomst bedongen dat de stad het moest herstellen of Worp schadeloos moest stellen.

Toen de Leeuwarders hoorden dat zij het huis moesten betalen, gingen zij naar Worp in het predikherenklooster. Hij lag daar ziek en min of meer gevangen, terwijl er nog vrede was. Met list en bedreiging kregen zij de brief van hem af die hij van de heer over zijn huis had ontvangen.

De delen moeten de gracht graven

De volgende gebieden moesten de gracht rond het blokhuis graven:

  • Leeuwarderadeel;
  • Ferwerderadeel;
  • Tietjerksteradeel;
  • de zes dorpen van Holwerd;
  • Menaldumadeel;
  • Baarderadeel;
  • Idaarderadeel;
  • Rauwerderhem.

Ieder van deze delen groef tien roeden. Iedere roede die werd aanbesteed, kostte ongeveer vijfentwintig gouden guldens.

De bouw van een blokhuis, rond 1499.
De bouw van een blokhuis, rond 1499.

Stenen uit Huizum en Goutum

Daarna liet Wilbordt bouwmateriaal van veel stenen huizen uit Huizum, Goutum en de omgeving van Leeuwarden naar de stad halen. Groningen en Leeuwarden hadden die huizen eerder wegens de partijstrijd verbrand of vernield. Van deze stenen werd de poort van het blokhuis gebouwd.

Heer Wilboord begeerde consent van die heerschappen, den die huysen toe quaemen, ende loofde die toe betaelen; maer niemant heeft wat gecregen.

Wilbordt vroeg toestemming aan de hoofdelingen aan wie de huizen toebehoorden en beloofde hen te betalen. Maar niemand heeft iets gekregen.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1495.
Een stins, rond 1500.
Een stins, rond 1500.
Hooien, rond 1450.
Hooien, rond 1450.
Een koe melken, rond 1450.
Een koe melken, rond 1450.
Een straat bij nacht, rond 1450.
Een straat bij nacht, rond 1450.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 323-324 (PDF-bladzijden 334-335).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Slotpassage vanaf Int selue jaer van acht ende tnegentich op blz. 323 tot maer niemant heeft wat gecregen op blz. 324. Daarna staat FINIS LIBRI QUARTI CHRONICORUM VORPERIJ. Hiermee is het einde van boek 4 bereikt.
  • De plaats bij Jan Tamama's hof wordt klaargemaakt. Op gehouuen is niet tot een onbewezen bouwkundige handeling zoals ophoging of afbraak uitgewerkt. De precieze betekenis blijft een bronvraag; deze bronvraag blijft onopgelost.
  • Worp Unia is de eigenaar in dit verhaal, onderscheiden van Worp van Thabor als verteller. Ziekte, de woorden wel halff gevangen, nog bestaande vrede en het afnemen van zijn brief door list en dreiging zijn behouden.
  • Alle genoemde delen en Holwerds zes dorpen zijn als afzonderlijke lijstpunten behouden zonder Holwerd bestuurlijk aan Tietjerksteradeel toe te wijzen. De afdruk gebruikt bij die namen met. Geen eigen herindeling of extra dorpsnamen ingevuld.
  • Tien roeden per genoemd deel en ongeveer 25 gouden guldens per aanbestede roede blijven naar de afdruk; geen meters, totale grachtlengte of nieuwe totaalkosten berekend.
  • De stenen van Uniahuis en van verwoeste huizen rond Huizum/Goutum blijven onderscheiden. De gele slotzin is letterlijk naar blz. 324 en de moderne weergave staat eronder. Worps mededeling dat niemand betaald kreeg is behouden.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
  • De volledige slotpassage is met de afdruk vergeleken. Op gehouuen blijft een open woordbetekenis; de precieze bouwkundige handeling is niet ingevuld. Wel halff gevangen is voorzichtig weergegeven als min of meer gevangen.