Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

1 augustus 1731: na twintig jaar huwelijk een zoon

Op dinsdag 1 augustus 1731 werd Catharina gehaald bij Ietzke, de vrouw van een man die zij Jan noemde. Haar formulering is niet helemaal eenvoudig te lezen. Zij plaatste Jan in verband met “Jackop Jette stocker” en noemde hem diens knecht. Daarmee staat in elk geval vast dat Jan in dienstverband werkte en niet als zelfstandig meester of koopman werd aangeduid.

Over Ietzke noteerde Catharina een bijzonder persoonlijk gegeven: zij had in twintig jaar met haar man geen kinderen gehad. Nu was zij zwanger geraakt en volgens Catharina ongeveer een kwart jaar “over haar reckeninge”. In hedendaagse woorden: de zwangerschap was volgens de berekening al geruime tijd over de verwachte datum heen.

De geboorte verliep niet vanzelf. Catharina schreef dat Ietzke zonder “hantkonst” niet verlost kon worden. Met handkunst bedoelde zij haar verloskundige handelingen: ingrepen die zij met haar handen uitvoerde om een moeilijk liggend of vastzittend kind te helpen geboren worden. Het hoofd van het kind zat vast en Catharina had er veel werk aan.

Kinderen in het dagelijkse leven van het begin van de 18de eeuw. Gezinnen waren groot en kinderen groeiden op dicht bij het werk van de volwassenen.
Lees meer over onderwijs en opvoeding .

In haar latere herinnering voegde Catharina nog twee bijzonderheden toe. Zij noemde Ietzke “hoog van jaaren”. Ook schreef zij dat het hoofd van de jongen door de nauwe doorgang geheel platgedrukt moest worden voordat hij geboren kon worden. Na de geboorte bracht Catharina het hoofd volgens haar eigen woorden weer “te rechte”: zij modelleerde het terug naar een normalere vorm.

Toen de zoon uiteindelijk geboren was, noteerde zij dat zijn hoofd platgedrukt was. Toch volgde direct een geruststellende mededeling: moeder en kind maakten het goed. Voor de bevalling ontving Catharina twee gulden en vijftien stuivers.

De aantekening bevat daarmee veel meer dan alleen het verloop van de geboorte. Catharina kende of hoorde de voorgeschiedenis van het echtpaar: twintig jaar samen zonder kinderen, daarna een zwangerschap die volgens haar lang duurde, en uiteindelijk een zware bevalling. Ze noteerde bovendien de arbeidsrelatie van Jan. Zulke gegevens maken haar register tot een bron over huishoudens en werkverhoudingen in het Dokkum van de achttiende eeuw.

Op andere pagina’s uit dezelfde periode noemt Catharina vaak het beroep of de werkplek van de man. Zo werd zij enkele weken eerder naar een gezin op een helling buiten de Hanspoort gehaald. Later dat jaar bleef zij dagenlang bij Bauwkie, de vrouw van schuitevaarder Jan Lambers .

• Naar een gezin op een helling buiten de Hanspoort

Overzicht Catharina Schrader

Kinderen in het dagelijkse leven van het begin van de 18de eeuw. Gezinnen waren groot en kinderen groeiden op dicht bij het werk van de volwassenen.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.