Amsterdam 1787 - Ament tussen plunderingen en de strijd op Kattenburg

Harmen Thieden Ament is achttien jaar en werkt in een apotheek aan de Leidsestraat in Amsterdam. Hij heeft verlof van zijn patriottische compagnie. Wanneer de onrust in de stad uitloopt op plunderingen, sluit hij zich als vrijwilliger aan bij het gewapende optreden.

H.T. Ament vertelt:

De verbittering steeg in de stad ten top.

De verbittering in de stad bereikte haar hoogtepunt.

Het Onvolmaakte Schip aan de Raamgracht

In Het Onvolmaakte Schip aan de Raamgracht was een Oranjesociëteit. Door allerlei Oranjeliedjes te zingen en patriotten lastig te vallen die voorbijkwamen, bracht men de gemoederen flink in beweging. Er verzamelde zich een grote menigte voor het huis. Dat liep uit op geweld en plundering van het huis.

De verslagen mensen waren vooral Bijltjes, arbeiders van de landswerf die op Kattenburg woonden. Zij vluchtten naar dat eiland, haalden de Kattenburgerbrug op en plunderden de patriotten die op de eilanden woonden. Daaronder was een apotheek aan het Kattenburgerplein.

Vanaf de stadskant was dat allemaal te zien. Maar men kon geen hulp bieden: het eiland was afgesloten en op de brug en de oevers stonden kanonnen die uit het tuighuis waren gehaald.

Veren, linnengoed, piano’s en spiegels

De verbittering in de stad bereikte haar hoogtepunt. Mensen uit de lagere klasse die voordeel van plundering verwachtten, sloegen in de stad aan het plunderen bij aanzienlijke huizen. Onder hen waren ook vreemdelingen, zoals later onder de terechtgestelden bleek.

Het begon vooral bij de huizen van de heren Rendorp, Dedel, Beels en andere vooraanstaande mensen. De kozijnen werden eruit gegooid. De kostbaarste bedden werden in stukken gesneden en de veren uitgeschud. Het kostbaarste linnengoed werd verscheurd. Fortepiano’s, grote spiegels en andere prachtige meubels werden op straat en daarna in het water gegooid. Er werden nog meer gruwelen gepleegd en kostbaarheden geroofd.

De plunderende menigte groeide met honderden mensen aan. Men vreesde dat de stad in brand zou worden gestoken. De schutterscompagnieën stonden ieder op hun eigen verzamelplaats onder de wapenen.

Als sergeant tegen de plunderaars

Uit de schutterij werden duizend vrijwilligers gehaald. Daarbij kwamen vrijwilligers die niet tot de gewapende korpsen behoorden. Bij die laatsten sloot ik mij aan en ik kreeg de rang van sergeant.

Binnen drie tot vier uur was alles geregeld en bewapend. Wij trokken op tegen de plunderaars, die in zes groepen bezig waren. Wij ontzagen hen niet, maar schoten alsof wij tegenover een vijand stonden.

Degenen die op straat stonden, stoven met veel gekerm uiteen. Met degenen die binnen waren, hadden wij het meest te doen. Zij verdedigden zich dapper en wij konden hen minder goed naderen.

Wij namen ongeveer veertig mensen gevangen, onder wie veel vreemdelingen en Joden. Twee van hen werden de volgende dag vanuit de Waag opgehangen. Onder die twee was een Deense matroos bij wie een gestolen gouden horloge was gevonden. Verscheidene anderen werden gegeseld en gebrandmerkt. Het schavot bleef acht dagen staan.

De Wafelruiters

De heren van de Franse en de Hollandse manege hadden al meteen een korps cavalerie gevormd. Een aantal heren met rijpaarden sloot zich daarbij aan. Dat korps bewees uitstekende diensten bij het uiteendrijven van samenscholingen.

Het bleef ook na de bezetting van de stad door de Pruisen bestaan. Voor het korps werd een stal gebouwd op de hoek van het Singel en het Koningsplein. Daar hadden tijdens de kermis wafelkramen gestaan. Daardoor kreeg het korps bij sommigen de naam Wafelruiters. Toch heeft het de stad veel nut gebracht.

Kanonnen bij de opgehaalde brug

Het oproer en de plunderingen waren in de stad nu gestild, maar op Kattenburg gingen zij door. Alle vrijwilligers werden opgeroepen om de eilanden te overmeesteren: Kattenburg, Oostenburg en Wittenburg. Er werd een compagnie artillerie met vier drieponders aan toegevoegd. Vanaf de stadskant werden de eilanden ingesloten.

De brug was opgehaald. Daarachter stond een scheepskanon, waarmee van tijd tot tijd op ons werd geschoten. Uiteindelijk zagen wij nog maar één man bij het kanon. Als hij had geschoten, stak hij zijn hoofd om de brug heen en riep: "Oranje boven!"

Een Zwolse kanonnier richtte op die hoogte. Bij het derde schot sloeg de kogel het hoofd weg, net nadat het woord "Oranje" eruit was gekomen.

Over de brug naar Kattenburg

Meteen klom een zeeman met een enterbijl bij de brug omhoog en kapte haar neer. Vanaf de stadskant liet men het andere brugdeel zakken. Over beide delen rukten wij Kattenburg op.

Wij vonden de held, Rannink geheten, dood bij het kanon. De volgende dag werd hij op Volewijk aan zijn benen aan de galg gehangen. Maar na de komst van de Pruisen haalden de Bijltjes zijn overblijfselen namens het stadsbestuur met grote plechtigheid naar beneden. Hij werd in de Eilandenkerk begraven.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.